Een herinnering, een overtuiging, een moment van verwondering. In deze essays onderzoek ik hoe werelden verschijnen, vanzelfsprekend worden en weer veranderen. Persoonlijke ervaringen en filosofische vragen lopen daarbij door elkaar.
Dioramics
Nederlands · Ton Haarmans
Van een kijkdoos uit mijn jeugd naar de leefwerelden die mijn leven hebben gevormd: natuurwetenschap, anarchisme, psychologie en de spirituele zoektocht. Wat ooit overtuigend was, begint te wankelen; andere werelden openen zich.
Dit persoonlijke essay laat zien hoe Dioramics ontstond.
Leefwerelden en vanzelfsprekendheid
Hoe een wereld vertrouwd, samenhangend en werkelijk wordt.
The Diorama
De kijkdoos als beeld voor een leefwereld: hoe een scène een wereld wordt zodra je erin opgaat, en waarom ieder nieuw gezichtspunt opnieuw een scène opent.
Engels · Ton Haarmans
Mindsets
Over de vaak onzichtbare aannames waardoor een wereld begrijpelijk en bewoonbaar wordt. Wat gebeurt er wanneer zulke aannames verschuiven?
Engels · Ton Haarmans
Obviousness
Waarom voelt elke wereld waarin we leven zo vanzelfsprekend? Een verkenning van de overtuigingskracht van zekerheid, ook wanneer de inhoud ervan verandert.
Engels · Ton Haarmans
Belief
Geloof als een activiteit die ervaring samenhang geeft. Hoe overtuigingen onzichtbaar worden, en wat verschijnt wanneer hun vanzelfsprekendheid losser wordt.
Engels · Ton Haarmans
Reality
Van wakker worden in een vertrouwde kamer tot de vraag wat we werkelijk noemen. Over de samenhang en hardnekkigheid van een geleefde wereld.
Engels · Ton Haarmans
Dreams
Tijdens een droom leef je in een wereld die vanzelf spreekt. Wat laat de overgang naar het wakker zijn zien over hoe werelden hun werkelijkheid krijgen?
Engels · Ton Haarmans
Consciousness
Wat kunnen we over bewustzijn zeggen zonder het tot een laatste verklaring te maken? Over de onmogelijkheid buiten het ervaren te gaan staan.
Engels · Ton Haarmans
Filosofie zonder laatste fundament
Denken over perspectieven, ordening en de zoektocht naar een laatste verklaring.
Philosophy
Een persoonlijke terugblik op filosofie: van het zoeken naar een omvattend systeem naar het onderzoeken hoe zulke systemen werelden zichtbaar maken.
Engels · Ton Haarmans
Nietzsche and the Dioramic View
Een ontmoeting tussen Nietzsches perspectivisme en Dioramics, met aandacht voor hun verwantschap en de verschillen in hun benadering.
Engels · Ton Haarmans
Metaphysical Anarchism
Wat blijft er van orde en betekenis over wanneer geen enkel beginsel zich als definitieve grond kan vestigen?
Engels · Ton Haarmans
Hierarchism
De aantrekkingskracht en de dwang van denken vanuit een centrum, een top of een oorsprong. Over macht, overzicht en wat buiten de ordening valt.
Engels · Ton Haarmans
Rhizome
Deleuze en Guattari’s rizoom als uitnodiging om te denken in verbindingen en veelheid, zonder alles tot één wortel te herleiden.
Engels · Ton Haarmans
Laws of Form
Een verkenning van George Spencer-Browns Laws of Form en de rol van onderscheidingen in wat zichtbaar en denkbaar wordt.
Engels · Ton Haarmans
Bewustzijn, taal en het zelf
Over innerlijke ruimte, de stem in ons hoofd en het gevoel degene te zijn die beslist.
The Geography of Consciousness
We spreken over diepten, lagen en ruimten van bewustzijn. Welke voorstelling sluipt met die woorden mee, en wat gebeurt er wanneer we de kaart loslaten?
Engels · Ton Haarmans
Inner Speech & Experience
De stem die niemand anders hoort, bekeken vanuit predictive processing. Over de samenhang tussen voorspellen, spreken en ervaren.
Engels · Ton Haarmans
Free Will
De vanzelfsprekende ervaring van kiezen onderzocht. Van een slok koffie tot de vraag hoe handelingen en het gevoel van auteurschap ontstaan.
Engels · Ton Haarmans
Spiritualiteit en verlichting
Spirituele wegen, hun beloften en de werelden die ze openen.
Spirituality
Een persoonlijke verkenning van spiritualiteit als gevoeligheid voor hoe het leven verschijnt, en van onze neiging contact te verruilen voor zekerheid.
Engels · Ton Haarmans
Enlightenment
Veertien manieren waarop verlichting betekenis krijgt. Wat voor wereld, zoektocht en zelfbeeld brengt elk van die benaderingen met zich mee?
Engels · Ton Haarmans
Michael Teachings
De Michael Teachings als model dat persoonlijkheden herkenbaar maakt en tegelijk onze manier van kijken organiseert.
Engels · Ton Haarmans
Darkness
Een verkenning in korte, stellige passages van het wegvallen van houvast, positionering en de behoefte aan een laatste verklaring.
Engels · Ton Haarmans
Wetenschap en werkelijkheid
Wat wetenschappelijke kennis mogelijk maakt en waar verklaringen hun grenzen ontmoeten.
Scientific knowledge
Van een vroege fascinatie voor wetenschap naar vragen over bewijs en betrouwbaarheid. Wat onderscheidt onderzoek van een aangenomen eindantwoord?
Engels · Ton Haarmans
Cosmology
Kosmologische modellen, top-down cosmologie en de vraag hoe we over de oorsprong spreken terwijl we zelf deel uitmaken van het universum.
Engels · Ton Haarmans
Quantum mechanics
Een filosofische verkenning van meting, informatie en de grenzen van het klassieke beeld van onafhankelijke objecten.
Engels · Ton Haarmans
The Universe Has No Window of Its Own
Rovelli’s relationele interpretatie als aanleiding om het verlangen naar één volledig, perspectiefloos beeld van de werkelijkheid te onderzoeken.
Engels · Ton Haarmans
Verbeelde en kunstmatige werelden
Sciencefiction, virtuele omgevingen en kunstmatige intelligentie als verkenningen van mogelijke werelden.
Science Fiction
Sciencefiction als laboratorium voor leefwerelden: een verhaal kan andere vanzelfsprekendheden tijdelijk bewoonbaar maken.
Engels · Ton Haarmans
Virtual Mindsets
Een virtueel bezoek aan de Titanic laat voelen hoe snel een andere omgeving je waarneming, oriëntatie en reacties kan overnemen.
Engels · Ton Haarmans
Hybrid Mindsets
Een speculatieve verkenning van dierenwerelden, kunstmatige intelligentie en mogelijke verbindingen tussen sterk verschillende vormen van oriëntatie.
Engels · Ton Haarmans
AI Voice
Een AI kan een herkenbare stem laten horen. Hoe verschilt die van een menselijke stem, met haar lichamelijkheid, geschiedenis en kwetsbaarheid?
Engels · Ton Haarmans
The Sophia Project
Hoe een reeks AI-antwoorden als een samenhangende aanwezigheid kan gaan verschijnen. Over stem, continuïteit en de indruk van een innerlijk.
Engels · Ton Haarmans
Het geleefde leven
Persoonlijke verkenningen van sterfelijkheid, nabijheid, verwondering en vrijheid.
The Worlds We Once Lived In
Een persoonlijke terugblik op politieke en spirituele betrokkenheid. Hoe kan iets jarenlang alles betekenen en later zijn greep verliezen?
Engels · Ton Haarmans
Death
Een persoonlijk essay over de angst te verdwijnen, het ontbreken van zekerheid en het eenvoudige feit dat er nu leven wordt ervaren.
Engels · Ton Haarmans
Shock and Awe
Verwondering over het verschijnen van een wereld raakt aan de gedachte dat dit ervaren ooit kan ophouden. Waar woorden hun grens bereiken.
Engels · Ton Haarmans
Innocence
Een onverwacht moment van aanvaarding in een geparkeerde bus. Wat verschijnt wanneer het innerlijke oordeel tijdelijk afwezig is?
Engels · Ton Haarmans
Love is not a subject
Nabijheid, een gedeeld dagelijks leven en de moeite om liefde tot onderwerp van onderzoek te maken. Soms is er eenvoudig iets te doen.
Engels · Ton Haarmans
Freedom
De onverwachte vrijheid die ontstaat wanneer geen enkel filosofisch of spiritueel standpunt meer het laatste woord hoeft te hebben.
Engels · Ton Haarmans
Irony
Tarot, familieopstellingen en betekenis tussen weten en geloven. Over de mogelijkheid iets te laten spreken zonder er een sluitende verklaring of overtuiging van te maken.
Engels · Ton Haarmans