start section

wide open windows

Berichten over waarheid en verbeelding.

Starmaker

Ik lees al sciencefiction sinds mijn elfde. De eerste Meulenhofjes, Prisma's en Bruna zwarte beren kocht ik bij de Blokker boekhandel aan de Bronsteeweg in Heemstede. Ik ken geen genre dat de fantasie meer prikkelt en zo'n 'sense of wonder' geeft als SF...

En 'Starmaker' is misschien wel het meest inspirerende en diepzinnige sciencefictionboek dat ik ooit heb gelezen. De auteur is een Engelsman genaamd Olaf Stapledon en het werd geschreven in 1937. Je kunt dit boek dus in de winkel of bibliotheek vinden op de plank met het label 'science fiction', maar je kunt het net zo goed vinden tussen boeken over kosmologie of transpersoonlijke psychologie of zelfs religie ...

Het is niet zomaar een verhaal, eerder een beschrijving. Een beschrijving die miljarden jaren omspant. Starmaker vertelt het verhaal van een enkele menselijke verteller die op onverklaarbare wijze uit zijn lichaam wordt getransporteerd en de kans krijgt om de enorme uitgestrektheid van het universum te overzien. Deze naamloze verteller verkent vervolgens andere planeten en beschavingen, sterren en melkwegstelsels en komt uiteindelijk in contact met de schepper van het universum - de "Sterrenmaker".

Starmaker behandelt filosofische thema's zoals de essentie van het leven, van geboorte, verval en dood, en de relatie tussen schepping en schepper. Een terugkerend thema is dat van de progressieve eenheid binnen en tussen verschillende beschavingen. Sir Arthur C. Clarke beschouwde Starmaker als "waarschijnlijk het krachtigste werk van de verbeelding dat ooit is geschreven", en Brian W. Aldiss noemde het "het enige grote grijze heilige boek van sciencefiction".

"Ontzagwekkend" is het woord dat in me opkomt bij het lezen van dit boek. Ontzag voor het universum waarin we ons bevinden, ontzag voor de onvoorstelbare afstanden in ruimte en tijd.

Zo is ons galactische thuis, de Melkweg, een spiraalvormig stereiland dat bestaat uit minstens 200 miljard sterren (recentere schattingen spreken zelfs van zo'n 400 miljard sterren), waarvan de zon er één is. En de Melkweg is op zijn beurt slechts één sterrenstelsel van miljarden andere stereilanden in het waarneembare heelal. 'Waarneembaar' betekent dat elektromagnetische straling (inclusief zichtbaar licht) de afstand tot ons kan afleggen in de tijd dat het heelal bestaat en uitdijt. Tenminste als er een echt begin is geweest, iets wat de meeste astronomen aannemen (de beroemde 'Big Bang'), maar wat door anderen wordt betwijfeld. Ons universum zou er wel eens slechts één kunnen zijn in een oneindige 'oceaan' van misschien wel een oneindig aantal andere universa: een 'multiversum'.

Ook dit idee komt in het boek voor. De Sterrenmaker schept meerdere universa, culminerend in een "ultieme kosmos", die de eeuwige bestemming van de Sterrenmaker zelf vervult als "de grond en de kroon van alle dingen."

Aangezien dit duidelijk fictie is, is het niet mogelijk om feitelijke conclusies te trekken, maar het kan ons wel een gevoel geven van wat ons in dit wonderbaarlijke leven is gegeven:

"Je hebt een lichaam gekregen met een langere levensduur dan zelfs de meest perfect gebouwde machines die wij mensen hebben uitgevonden. Je hebt een brein gekregen met een complexere intelligentie dan de meest geavanceerde A.I. die wij hebben kunnen ontwerpen. Je hebt een zelfbewustzijn gekregen dat je de rijkdom en diepte van een hele subjectieve ervaringsoceaan geeft. Je hebt een universum van miljarden lichtjaren ruimte en tijd tot je persoonlijke beschikking gekregen om mee te spelen, te verkennen en over na te denken." Shiv Sengupta

Iedereen die niet stil wordt bij het zien en ondergaan van de nachtelijke hemel op een maanloze nacht zonder veel lichtvervuiling, is volgens mij niet in leven geweest.

En misschien zijn er werelden waarin andere wezens leven die met dezelfde verwondering naar dezelfde hemel kijken. En misschien is al het bewuste leven, door alle tijden heen en in alle werelden, verbonden in hetzelfde ontzag voor het leven dat wij zijn.

Vorige Bericht Volgende Bericht