start section

wide open windows

Berichten over waarheid en verbeelding.

Sannyasin in Grada Rajneesh
Rajneesh teachers

Swami Pantha Chinmayo (1983 - 20??)

Begin jaren 80 kom ik in aanraking met leerlingen en boeken van Bhagwan Shree Rajneesh (later 'Osho' genaamd) en besluit een tijdje later om ook 'sannyas' te nemen, of te wel volgeling te worden van Rajneesh. In de volksmond zeiden ze dan dat ik 'bij de Bhagwan' ging.

Wat daarna volgt is een tien-jaar durende onderdompeling in de chaotische mallemolen van de sannyascultuur en dito subculturen met haar therapiegroepen, communes, meditaties, xtc-trips, gepushte reizen naar Oregon, paranoia, intimiderende leiders en emotionele chantage. De truken van de foor. Maar ook met stilte, verbondenheid, fantastische feesten, heel veel uitbundige en vrolijke energie. Ik kom in contact met zen, soefisme, sjamanisme, t'ai-chi, tantra, rebirthing, bio-energetica, dehypnotherapie, enzovoort, kortom met alle geledingen van alternatieve spiritualiteit en humanistische psychologie. Ik geloof half en half in karma, reïncarnatie, chakra's en chanelling.

Ik heb het allemaal gedaan en na die tien jaar volgen er nog jaren van andere avonturen op het 'spirituele pad'. Het heeft lang geduurd voor ik dat hele gedoe van me af kan schudden en ik doorheb waar ik eigenlijk mee bezig ben (geweest) en ik het tevens naar waarde kan inschatten. Het heeft lang geduurd voor ik werkelijk op mijn eigen benen kan staan, me goed kan voelen over mezelf en me niet meer afvraag wat één of andere kwiet mij zou kunnen vertellen over wat de antwoorden zijn op de ultieme vragen van het leven.

Wat zijn nu de lessen die ik uit het avontuur met Rajneesh heb geleerd?
Ik heb in ieder geval onthouden wat ik niet wil, wat voor mij niet ok is. Iemand boven mij stellen als (al)wetende goeroe of leider is niet ok voor mij. Net zo min als het leven in communes. Dank u feestelijk. En natuurlijk heb ik ook genoten van deze spirituele kermis, van al die energie en van de prachtige mensen die ik heb leren kennen, waaronder mijn huidige partner!

De belangrijkste les, evenwel, is dat vluchten voor wat er hier en nu speelt, op zoek naar een (toekomstige en permanente) uitweg, een zeer slecht (en kostbaar!) idee is.

En die les heb ik pas véél later geleerd, nadat ik eerst nog bezig ben geweest met de Australische 'Master of the West' (seriously!) Barry Long en daarna met een hele reeks satsang-leraars, zowel in levende lijve, als via tientallen boeken en talloze video's, maar dat is misschien stof voor een ander verslag...

Anyway...

Ik durf nog steeds niet te zeggen dat de sannyasbeweging een sekte was, want tenslotte waren we vrij om te gaan en te staan waar we wilden, maar toch kan ik zeggen dat velen van ons, ikzelf meegerekend, zich sektarisch gedragen hebben. Want wij hadden het licht gezien (speciaal 'wij' die de aanpak gevolgd hebben van Veeresh, want ons soort sannyasins waren duidelijk 'betere' sannyasins dan die anderen, de 'slappe hap' van de 'officiële' communes). Ik heb zelf zo gedacht en ik weet zeker, velen met mij. En nog steeds moet ik oppassen om niet weer in die val te trappen, want als ex-sannyasin kan ik me opnieuw stukken beter voelen dan al die domme, naieve gelovigen...

Wel heb ik me feitelijk nooit echt op mijn gemak gevoeld bij de hele cultuur van het sannyas-gebeuren: de liedjes, de folklore, het (bij)geloof, de paranoia, maar aan de andere kant wilde ik er ook wel graag bijhoren en heb dus meegedaan aan veel van die flauwekul. Ik ken de liedjes nog steeds uit mijn hoofd... Voor de uitwassen heb ik echter wel bedankt, bijvoorbeeld de cultus rond stukken marmeren vloer van zijn verblijf in de ashram die (nog steeds!) worden verkocht als relikwieën. Echt belachelijk, net als de bijeenkomsten in witte kleding van de 'White Robe Brotherhood'. En mensen overlijden niet, maar 'verlaten hun lichaam'... Really?. Er wordt niet over 'God' gepraat, maar met 'Existence' wordt echt hetzelfde bedoeld. Enzovoort. In die zin is er weinig verschil tussen het sannyas-gebeuren en andere religieuze gemeenschappen... En het misbruiken van macht door centrumleiders en therapeuten is ook niet uniek voor de sannyasbeweging...

Ik durf evenmin te zeggen dat Bhagwan/Osho een oplichter was, al heb ik mijn twijfels over zijn rol in de gebeurtenissen in Oregon en ook over zijn gebruik van lachgas, maar vooral met betrekking tot zijn trance-verwekkende lezingen. De boodschap in deze video klinkt absoluut OK (wat mij betreft toch), maar de methode is die van de hypnotiseur: de trage, slepende stem, de lange uithalen aan het eind van de woorden, ogen die niet knipperen, de bewegingen van de handen. Ze brengen je gemakkelijk in een soort prettige trance. Zeer knap gedaan!

Maar veel belangrijker, gevaarlijker en indringender (voor mij toch) is het idee van 'Verlichting' als een permanente toestand. Een toestand die (misschien!) in de toekomst bereikt kan worden na voldoende inspanning. Ik en vele tienduizenden met mij hebben lang geloofd (en velen geloven nog) dat Bhagwan zich continu in die toestand bevond als 'Verlicht Meester' en dat zijn zogenaamd meesterschap ons zou kunnen helpen om ook daar te geraken. Ik weet nu dat dit onzin is. Elke ervaring gaat voorbij. Permanentie van wat dan ook is een illusie. Het heeft geen enkele zin de illusie van verlichting na te streven.

Ik vraag me nu liever af wat er hier en nu aan de hand is. Wat weet ik hier en nu zeker? Waarom is er de behoefte om weg te lopen van wat er hier en nu is? Wat doet mij zoeken?

En Bhagwan heeft waarschijnlijk wel een ontwakingservaring gehad, maar was verder gewoon een mens als u en ik, niet meer, niet minder. Een gewoon mens dus, maar wel met een uitzonderlijk charisma, enorme belezenheid, een meer dan uitstekend inzicht in de menselijke natuur en een gezond 'fuck-you' ten aanzien van conventionele religie en politici. Maar, naar mijn mening, ook met een gigantisch ego dat continu gevoed moest worden door zoveel mogelijk aanbidders.

Het valt mij nog steeds moeilijk om Rajneesh te zien als een gewoon mens en niet als een Verheven figuur op een voetstuk, zo sterk is de hypnose en de indoctrinatie geweest. Wat dat betreft neem ik het hem ook kwalijk dat hij absoluut niets gedaan heeft om volgelingen te weerhouden van adoratie en aanbidding, wel integendeel. Ik word misselijk als ik sannyasins in vervoering de kreet 'Oshooooo' hoor doen. Echt niet gezond, wat mij betreft.

Zen heeft daar trouwens een prima antwoord op: "If you meet the Buddha on the road, kill him"... Geen aansporing tot moord natuurlijk, maar wel een 'pointer' om in te zien dat geen enkel mens in staat is om je de belangrijkste dingen in het leven te leren: "wie of wat ben ik, wat is dit leven, wat gebeurt er als ik sterf?". Wanneer je dit kan accepteren dan stopt de afhankelijkheid van de therapeut, van de goeroe, die ook maar een mens blijkt te zijn die lijdt, net als jij en ik.

Overigens was het niet allemaal bullshit. Dat is nou net het geniepige. Er zit heel veel waarheid in wat de man gezegd heeft. Het is de manier waarop en het is het afwimpelen van elke verantwoordelijkheid voor wat er met de volgelingen gebeurde. En tegelijkertijd gaf dat ons de vrijheid - al was het door de trance best moeilijk om kritisch te zijn en andere keuzes te maken...

En nog iets: zou ik deze lessen geleerd hebben als ik geen sannyasin zou zijn geweest? Ik denk het niet. En dus ben ik toch ook best dankbaar...


"The key feature of a hypnotic trance is its invisibility to the entranced mind."
Robert Saltzman

Vorige Bericht Volgende Bericht