start section

wide open windows

Berichten over waarheid en verbeelding.

Een anarchistische visie

Lang, lang geleden, in mijn puberteit ontdekte ik de vroege schrijvers van het anarchistisch ideaal: Michael Bakunin, Peter Kropotkin, Max Stirner, Pierre-Joseph Proudhon, Emma Goldman en vele anderen. Zij stelden een samenleving voor zonder heersers en overheersing, zonder autoriteit. Het is de verzameling denkwijzen die terug te brengen is tot de gedachte dat een individu op geen enkele manier een ondergeschiktheid áán of ván iets of iemand erkent. En dat idee trok me enorm aan. Ik ben daarna lid geweest van diverse anarchistische groeperingen, die vooral bezig waren in de lokale politieke situatie. Zoals de 'Aktieraad', die vooral actief was in de kraakbeweging van Zaanstad. We baatten ook een eigen winkel uit in het gekraakte pand van een voormalig restaurant, dat we 'Utopia' noemden. Ook in mijn studie filosofie hield ik me bezig met het anarchistische gedachtengoed en met radicale vormen van postmodernisme (Foucault, Deleuze, Irigaray).

Anyway, ik raakte op een gegeven moment gefrusteerd in het voeren van politieke actie en meedoen aan demonstraties. Het haalde naar mijn gevoel niet veel uit. Tijdens de rellen op 30 april 1980 in Amsterdam ('geen woning, geen kroning') zag ik dat ik in wezen niet verschillend was van die politieman te paard die heftig om zich heen sloeg met zijn matrak, terwijl wij stenen aan het gooien waren...

Toen ik me eenmaal ondergedompeld had in de zoektocht naar 'Verlichting' verloor ik helemáál mijn belangstelling voor het politieke gedoe. Ik zag ook compleet het nut niet meer om me bezig te houden met wat voor ideologie dan ook. Mijn belangstelling richtte zich op mijzelf. Wie ben ik, hoe zit ik in elkaar, wat weerhoudt mij van het beleven van eenheid. Mijn wereld werd er een van meditatie en therapie en mijn voorbeeld werd Rajneesh, een Indiase goeroe, die zich toen 'Bhagwan' noemde en later 'Osho'. De man schudde mijn hele leven door elkaar en alles waar ik tot dan toe in had geloofd viel in scherven uit elkaar. Er restte mij niets anders dan mij over te geven aan de Meester en Zijn visie en 'sannyas' te nemen. Ik werd in feite het omgekeerde van waar ik altijd voor gestaan had, namelijk een zelfstandig denkend individu. In plaats daarvan maakte ik mij afhankelijk van mensen waarvan ik dacht dat die het beter wisten, beter wisten dan ikzelf wie ik ben en wat goed voor mij is. Maar aan de andere kant miste ik in de links-politieke scene een dimensie van openheid, extase en verbinding, een religieuze dimensie feitelijk die ik wèl vond in mijn beleving als 'sannyasin'. Ik raakte door de meditaties en therapiën meer en meer 'uit mijn hoofd' en leerde andere lagen van mijn wezen kennen, zoals emotie, dankbaarheid en spontaniteit.

Rajneesh stierf in 1990 en dat gaf mij de vrijheid om weer nieuwe wegen in te slaan. Ik ontdekte andere mensen met een visie op het leven die mij aansprak. En deze mensen waren veel bereikbaarder dan Rajneesh. Nog steeds dacht ik toen dat zij het beter wisten. Ze waren immers 'verlicht', wat dat ook mocht betekenen. En toch merkte ik dat ik steeds losser begon te staan tegenover al die spirituele leraars, vooral ook omdat ik kon zien dat zij ook maar gewone mensen waren en verre van 'perfect'.

Langzamerhand leerde ik weer zelfstandig te denken en kon ik ook de afhankelijkheid van deze mensen weer achter me laten. En de laatste tijd zie ik het idee van het anarchisme weer terugkomen in mijn beleving. Niet als politieke visie, maar als een houding naar het leven zelf: niet (langer) kritiekloos innemen wat anderen beweren te weten over wie en wat ik ben en wat dit leven is. Ik kan zelf zien en denken. Niemand kan dit voor mij doen. Anderen zien wat zij zien. Prima. Er bestaat niet zoiets als De Ultieme Waarheid en er bestaat zeker niet iemand die De Waarheid zou kennen, laat staan aan mij zou kunnen overdragen. Het voelt als thuiskomen.

Vorige Bericht Volgende Bericht