wide open windows

/tienertijd/

Spaarnzichtlaan, Heemstede | 1964-1969
Ik twaalf Heemstede uit de lucht Huize Buitenzorg Het huis 60 jaar later Garage 60 jaar later Familie Ik met poekie Ik in mijn lab Ik in mijn lab Ik in mijn lab Met neef ton en oma advertentie voor AH Met Ida en Jan Willem Budding Advertentie 4 veren waterval Thunderbirds TV-programma's Stiefbeen en zoon Opel Record 1500 Mukronie Smac Zwanenburg Sigaretten Scheikunde Radio Janssen Speelplein Julianaschool Boekhandel Blokker Het Broederhuis Tummers Groenendaal Minerva Schotsman Van der Pigge Radio Top 40 Verzeylbergen Bertus Strips Sterretjes Bibliotheek Postkantoor Provo Provo teken Oscar Benton Silly Putty Chokoknotsen Groenendaal Binnenbad Sportfondsenbad Gnuffel Minerva beginnen Fantomas Indrapoera Electriseermachine Sleutel tot de Tarot

Papa en mama besluiten om zelf een bedrijf te beginnen en hebben een huis gekocht in Heemstede om daar licht-demente, bejaarde vrouwen te verzorgen. Papa doet het keukengedeelte en voelt zich weer de kok uit Indië en mama wordt hoofdverpleegster en doet ook de administratie. Ze noemen het 'Rusthuis Buitenzorg', wat genoemd is naar een plaats op Java.

Mijn allereerste herinnering is dat we met de stationcar van de voormalige eigenaar naar het nieuwe huis in Heemstede rijden. Ik heb een echte laboratoriumretort gekregen van die meneer.

De eerste tijd wonen we in een klein kamertje aan de voorkant van het huis. Ondertussen wordt er een nieuwe uitbouw gemaakt aan de achterkant van het huis.

Van die verbouwing weet ik niet veel meer. Wel dat het raam waarschijnlijk niet aan de straatkant mag liggen van de Schoonheids-commissie en dus wordt er een tekening gemaakt met het grote raam aan de zijkant. Dat wordt afgekeurd en zo krijgen we toch nog onze zin. Het raam komt aan de straatkant.

Tussen de nieuwe woonkamer en het oude huis is een korte ruimte met een wc met schuifdeur. Dan komt de keuken, de gang met links de trap naar boven, rechts een ruimte voor bedlegerige mensen en meer naar voren de zitkamer voor de bejaarden. Naast de trap naar boven is de hal met de officiële voordeur. In die hal hangen dingen die papa uit Indië heeft meegenomen, schilderijen, wajangpoppen en van die donkerbruine houten koppen. Onze oude woonkamer wordt kantoor en wassorteerkamer. Boven de ingang naar het halletje buiten brandt een groen lampje. Het was al aan toen we er gingen wonen. Het is altijd aangebleven tot we weggingen uit dat huis. Het heeft dus vele jaren achter elkaar gebrand!

Op de eerste verdieping is de kamer van mevrouw W., 2 grote slaapkamers, een wc, een badkamer met ligbad en de trap naar de bovenste verdieping. Als je de trap opgaat heb je gelijk links de slaapkamer van papa en mama en daarnaast mijn kamer en de kamer waar later oma Haarmans komt te wonen. Naast mijn kamer is dan nog een klein kamertje waar Willie, de dochter van tante Jos komt te slapen. Aan de andere kant zijn nog twee slaapkamers, de kamer van Ida en de kamer waar eerst oma Haarmans woont en later tante Jos.

Er komen in totaal 13 bejaarden wonen. Ik ken er nog een aantal bij naam: Kaatje P., die van Heemstede zelf afkomstig is. Haar bijnaam is 'Kaatje Blotekont', waarom weet ik niet. Ze zegt meestal waar het op staat. Mevrouw H., die een kanarie hallucineert en vaak beweert dat het kooitje moet worden schoongemaakt. Kubus, die niet dement is maar verstandelijk gehandicapt, is de jongste van het stel en is trots dat ze papa kan helpen met koken. Ze schilt de aardappelen en doet misschien nog andere dingen.

Mevrouw W. is een geval apart en is de enige die een eigen kamer heeft. Ze is een dame van stand en flaneert vaak door het dorp met haar bontstola. Op haar kamer bewaart ze stapels oude kranten en ze heeft niet graag dat iemand anders op haar kamer komt, ze houdt de deur stijf dicht. Ze moet op een gegeven moment in het ziekenhuis worden opgenomen wegens een oogziekte en is dankbaar dat papa en mama haar komen bezoeken.

Dan is er mevrouw S., die iets met elastiekjes heeft en alles inpakt. 'Doesje' is het meest dement en moet voor haar eigen gezondheid worden vastgebonden in haar stoel. Dat wil ze natuurlijk niet en vraagt daarom aan iedereen die langskomt om een schaartje. Ze zegt ook vaak "Gaat het?". Voor haar stoel staat onze oude kloostertafel. De familie van mevrouw L. was kind aan huis bij ons in de woonkamer en kreeg zij cadeautjes van hen. Mevrouw C. is bedlegerig en moet elke dag behandeld worden met kamferspiritus tegen het doorliggen. Het hele huis ruikt lichtjes naar kamferspiritus en lysol, waarmee ontsmet wordt.

Soms zijn er ook tijdelijke opnames van mensen waarmee ze geen raad weten Zo wordt er eens een vrouw al schreeuwend binnengebracht die daarna door de neuroloog meteen wordt 'platgespoten' met het paardenmiddel Sordinol. Dat heeft een paar weken geduurd tot ze overleden is.

Overdag verblijven ze in de 'conversatiekamer', waar ook de TV staat. Sommige hebben een eigen tafeltje in de zitkamer, de anderen zitten bij elkaar om een grote tafel aan het raam. Ze doen soms spelletjes en kletsen of staren uit het raam. Ze kunnen ook luisteren naar de radiodistributie, met enkel Hilversum I en 2.

We hebben een abonnement op de leesportefeuille met tijdschriften van een maand oud. De Revue, Panorama, Margriet, etc.

Veel bewoners krijgen ook medicijnen: Largactil, Phenergan, Reserpine, Lasix, Rastinon. In de badkamer worden ook allerlei medische apparaten bewaard en als er iemand overlijdt, wordt de overledene daar afgelegd. Later komt ook oma Haarmans bij ons wonen. Ze is in de 80 en licht dement. Ze krijgt een kamer op de bovenste verdieping naast een kamertje dat leeg staat (en later Willie's kamer wordt). Er zit een gaatje in de muur waardoor ik stiekem in haar kamer naar de tv kan kijken. Op een gegeven moment zit er een postzegel voor geplakt. Ze gaat later naar haar zuster in Ulft, maar komt na een tijdje weer terug.

Er is natuurlijk ook personeel. Ik herinner me Kitty, met wie ik eens brommer mag rijden in het Groenendaal en dan is er 'tante' Jos, een vrouw die hoogzwanger bij ons komt wonen. Ik geloof dat ze het slachtoffer is van partnergeweld of zo. Uit dankbaarheid noemt ze haar dochter Willie naar papa. Ik weet nog dat ze mij een keer een 'keiharde' noemde. Ze was aan het huilen. Ik weet niet meer wat ik gezegd heb om haar zo kwaad te krijgen. Ik vind het wel schokkend, want ik mag haar wel. Ik heb ook altijd het vermoeden gehad dat ze stiekem verliefd was op papa...En dan is er Angelique met een dochter die Bianca heet. En Alie, een mooie meid met een grote bos zwart haar. Ze is later bij de Jehova's Getuigen gegaan of was er al bij. Dan is er later ook nog Suus, een kordate met ook een kind, Wilco genaamd. En ik herinner me een blonde met hevige acne, die ze onder een dikke laag make-up verbergt, haar naam is me ontschoten.

Wanneer wij onze nieuwe woonkamer krijgen functioneert die tegelijkertijd als de relaxruimte van het personeel, die er hun sigaretjes komen roken, koffie drinken en ook meeëten. Erg druk. Er wordt ook 's middags warm gegeten, en dus moet ik vaak 's avonds de prak van de middag opeten. Die wordt in een glazen schaal gedaan en op de kachel opgewarmd en soms brandt dat een beetje aan. Niet erg lekker.

Hier is het weekmenu:

  • Maandag: spinazie met ei
  • Dinsdag: willekeurige groente (bang afwachten dus!) met vlees. Stoofpeertjes bijvoorbeeld.
  • Woensdag: appelmoes met gehaktbal
  • Donderdag: willekeurige groente met vlees (weer bang afwachten)
  • Vrijdag: doperwtjes en worteltjes met vis of vissticks of bietjes, jakkes!
  • Zaterdag: macaroni ('mukronie') en om de week goulash met rijst (die is in het begin met lever uit blikken overgenomen van vorige eigenaar)
  • Zondag: sperziebonen uit blik (of heel soms verse) en varkensrollade. Het toetje is de ene week blikaardbeien met slagroom en de andere week chocoladepudding met slagroom. Lekker! Met om de ene dag soep en de andere dag pudding of pap, behalve op zondag dan krijgen we beide.

Het recept van de 'mukronie' verdient wel een aparte vermelding. Het wordt gemaakt met elleboogjes-macaroni, tomatenpuree, gebakken uien en in blokjes gesneden boterhammenworst ("Smac") (het zou kunnen dat we dat 'pork' noemen). Dat zit in blikjes met zo'n aan de onderkant vastgeplakt sleuteltje waar je de blikjes mee kan openmaken.

In de woonkamer staat ook een blauwe bank van skai kunstleer. In de zomer wordt dat ding heel warm en onaangenaam plakkerig om in te zitten.

In de zitkamer van de bejaarden staat ook de tv, hoog aan de muur zodat iedereen kan meekijken, behalve Doesje, die zit er recht onder. Ik heb daar vaak tv gekeken en herinner me de uitzendingen van het REM-eiland, TV Noordzee. De eerste uitzending begint op 15 augustus 1964 en het duurt tot 17 december. Daar zien we Rin Tin Tin en Supercar, de Onzichtbare Man, Mr. Ed en de Saint. Ook fantastisch is Vier Veren Waterval, wat door de VARA wordt uitgezonden en natuurlijk de Thunderbirds. Van de Thunderbirds verzamel ik de informatieplaten (krijg je die ergens bij?), die verschijnen na elkaar met telkens een andere Thunderbird.

In de (nieuwe) woonkamer hebben we natuurlijk ook tv. Programma's die ik me herinneren kan zijn onder andere: Ja zuster, Nee zuster ("je gunt me geen brommer"). 's Avonds heb je dan nog 'Het Gulden Schot' met Kees Schilperoord, de Mounties, 'Bonanza', de Wrekers, 'Farce Majeur', Kunstgrepen met Pierre Jansen en 'Zo is het toevallig ook nog eens een keer'. Ik herinner me ook de wereldwijde uitzending van 'All you need is love' van de Beatles en hun film 'Magical Mystery Tour', die ik een beetje teleurstellend vind...En alles is nog in zwart-wit, denk ik. En altijd is wel ergens Rita Reys bezig met het Trio Pim Jacobs, of de Dutch Swing College Band :-(. En dan zijn er de 'tienerprogramma's' 'Top of Flop', 'Avro's TopPop' en het latere 'Moefgaga'. Ik vind Therese Steinmetz een leuke, net als Emma Peel. Om een uur of 7 komt Barend de Beer de kindertjes welterusten wensen (pom pom-pom pom-pom).

Telefoon hebben we nu natuurlijk ook. En omdat het huis drie verdiepingen heeft en ik vaak in mijn kamer helemaal boven ben maken papa en ik samen een huistelefoonverbinding van beneden naar boven. Dat is één van de zeer weinige momenten waarop papa en ik echt iets samen doen en ook onze gezamenlijke kennis met elkaar delen, want ik heb het idee dat papa over het algemeen geen hoge dunk van mij heeft, vooral niet op sportief en sociaal gebied. Ik ben in zijn ogen maar een verlegen, onhandig boekenlezertje, wat ik natuurlijk ook ben. Tegelijkertijd zal hij wel jaloers geweest zijn op mijn intellectuele capaciteiten, wat nou eenmaal niet zijn sterkste punt is. Maar in het telefoongebeuren hebben we elkaar toch eventjes gevonden!

Papa neemt rijlessen en koopt in deze periode ook zijn eerste auto, een witte Opel Record 1500. Hiermee gaan we ritjes maken en bezoeken we vrienden en familie. Ik geloof dat mama later ook rijlessen neemt, ook voor haar examen slaagt, maar het nooit leuk gevonden heeft. Ik weet nog hoe je vanuit Heemstede naar Utrecht moet rijden. Je komt dan langs het Cruquius-gemaal. Raar is dat ik me van benzine tanken niets kan herinneren. Waar zou er een pompstation in onze buurt gestaan hebben (waarschijnlijk Mobil op de Dreef)? We gaan er ook mee op vakantie naar Valkenburg.

We moeten onze gasstellen laten ombouwen, want aardgas gaat het stadsgas vervangen. Het aardgas ruikt in het begin niet, stadsgas heeft een typische 'gaslucht'.

De eigenaar van Zwanenburg, de supermarkt op de Binnenweg, dat later een 'cash & carry' wordt, heeft me een keer betrapt bij het stelen van een glazen buisje met snoep. Papa was erbij en excuseert zich voor mij. Ik heb me zelden zo beschaamd (en dom!) gevoeld. Voor zo'n stom buisje!

Ook beschamend is mijn weigering voor het opdweilen van iets dat ik zelf heb laten vallen, onder het motto dat dat 'vrouwenwerk' zou zijn. Mama nam dat uiteraard niet en heeft het me flink ingepeperd. Ik had er natuurlijk gewoon geen zin in en provoceerde, maar het was wel de laatste keer...

Ok, om het rijtje af te maken, ik weet nog iets beschamends. Ik ben een keer met een stok of zoiets aan het prikken in het gras in de tuin, tot ik op iets hards stoot. Ik besluit om eens te kijken wat het is en maak het gat groter. Ik zie iets glimmends. Zou het een schat zijn? Of een belangrijke archeologische vondst? Papa en mama zijn niet thuis en ik kan ze dus niet vragen of ik verder mag graven en Kitty maakt geen bezwaar. Dat komt me natuurlijk goed uit en ik maak een gat van een meter breed en een halve meter diep, enkel om wat 10 jaar oud kapot vaatwerk naar boven te halen. Die plek in de tuin is nooit meer wat geworden en ik heb er flink voor op mijn kop gekregen.

Zowel papa als mama roken en als 11-12 jarige wil ik dat ook wel proberen. Ik denk dat het serieus begonnen is op een schoolfeestje in de eerste klas MULO, waar ik zo zenuwachtig ben dat ik op één avond een heel pakje heb opgerookt, waarschijnlijk gepikt van mama. Ik pik geregeld sigaretten. Mama koopt altijd een slof Caballero die ze boven in de voorraadkast naast de keuken bewaart. Ik haal er dan 1 pakje uit en schuif de andere pakjes terug naar voren zodat je het niet kan zien. Soms rook ik boven op mijn kamer met het raam open. Ik denk dat ik 12 ben als ik opeens officieel mag roken. Het gebeurt tijdens een oudejaarsavondvisite bij ome Jan en tante Ineke. Daar krijg ik zomaar een sigaret aangeboden. Ze wisten natuurlijk wel dat ik stiekem rookte, maar nu ben ik oud genoeg. Het voelt wel heel raar. Natuurlijk moet ik wel zelf mijn sigaretten kopen van mijn zakgeld. Een pakje van 25 kost 1,25. Hele goedkope witte merken kosten soms 1 gulden, maar dan loopt de tabak er vanzelf uit.

Ik heb de volgende merken gerookt: Caballero, Mantano, Runner en Alaska en nog wat witte merken. Op een gegeven moment ben ik shag gaan roken. Dat is toch goedkoper. Het rollen heb ik van papa geleerd. Die kon een sigaret rollen met één hand!

Ik heb een tijdlang lege pakjes Caballero gespaard. Op sommige pakjes staat een tekentje en ik heb gehoord dat als je er een bepaald aantal van zou hebben dat je dan een prijs zou winnen. Helaas pindakaas.

Uit het asiel wordt al in het begin een hond gekozen, ik weet niet meer door wie. Ras: vuilnisbak. Waarschijnlijk een mengsel tussen een bouvier en een terriër. Een teefje met de naam 'Beertje'. Een ongelooflijk lief beest dat heel erg bang is voor Poekie, onze poes. Als Poekie voor de deur ligt durft Beertje er niet langs. Beertje is zwanger geraakt en bevalt van een nest pups. We kunnen een plaatsje krijgen voor de meeste, maar besluiten om er eentje voorlopig te houden. Het wordt een grappig hondje met de naam Moppie. Als je Moppie in zijn nekvel optilt blijft het meeste hondje 30 cm lager hangen in zijn vel. Moppie vindt de poes ook leuk. Maar niet andersom. Als Poekie eens uithaalt naar het hondje is Beertje al haar angst kwijt en rent de poes achterna, tot over de straat zelfs. Ook Moppie heeft later (helaas) een nieuwe eigenaar gekregen en Beertje wordt 'geholpen' om nieuwe ongelukjes te vermijden.

Mama vertelt soms dat ze in haar jeugd vaak een bezoek brengt aan het 'Kopje van Bloemendaal'. Ik denk omdat daar familie woont (grootouders?). Wij zullen dat vast ook wel gedaan hebben. Het is een soort uitkijktoren in de duinen bij Bloemendaal. Kraantje Lek in Overveen hebben we ook een (paar?) keer bezocht en dan van het duin de Blinkert afrollen. Het duin leek heel hoog.

Tekenen doe ik nog steeds graag en ook de ruimtevaart en alles wat met natuurwetenschap te maken heeft vind ik boeiend. Ik herinner me dat ik een keer een hele rol papier gekregen heb, zo'n 20 cm hoog en enkele meters lang. Ik heb die rol toen helemaal vol getekend met een maanlandschap met veel kraters en bergen. Ik zie me die nog in de zitkamer van de bejaarden helemaal uitrollen om het resultaat te bekijken en te laten zien.

Ik breng regelmatig een bezoek aan het Teylers Museum in Haarlem aan het Spaarne. De entree kost 25 cent en ze hebben daar, onder andere, een uitgebreide collectie mineralen en fossielen. Ook oude wetenschappelijke instrumenten, zoals een reusachtige elektriseermachine. Als je het vraagt zetten ze die soms in beweging. Met de hand. Na een tijdje draaien aan het wiel springt er een gigantische vonk over tussen de twee koperen bollen.

Delen door nul is niet toegestaan, net als vroeger de vierkantswortel uit een negatief getal nemen. Naar analogie met de imaginaire getallen vind ik een nieuw soort getallen uit: de 'nuldelers'. De reeks gaat van 1/0, 2/0, 3/0, etc. Ik weet nog steeds niet of hier iets in zit of niet...

Kijkend naar de sterren uit mijn raam 's avonds laat (ik moest al gaan slapen) merk ik op dat het net lijkt alsof er lichtgroenige straaltjes uitkomen. Ik loop naar beneden en naar buiten om te zien of dat buiten zonder een raam ook te zien valt. Ja dus (atmosferische turbulentie), maar ik wordt betrapt en krijg op mijn kop omdat ik het durf om zo laat nog naar beneden te komen en naar buiten te gaan.

Mijn grootste belangstelling is die voor scheikunde. Mijn scheikundedoos verandert in een echt 'laboratorium' in de garage, waar papa ook zijn auto heeft staan. Wegens brandgevaar is het me streng verboden om vuur te gebruiken. Ik krijg na een tijdje het oude driedeurs-dressoir dat vroeger in onze woonkamer stond om mijn spulletjes in op te bergen. Aan de hand van mijn boek 'Scheikunde thuis' en nog andere boeken schaf ik mij ook het nodige glaswerk aan.

  • ammonia
  • kalkwater
  • zwavelzuur
  • waterstofperoxide
  • natriumhypochloride
  • zoutzuur
  • salpeterzuur

  • ether
  • formaline
  • alcohol (spiritus)
  • trichloorethyleen
  • amylacetaat
  • aceton
  • glycerine

  • natriumhydroxide (in pellets)
  • kaliumpermanganaat
  • mangaandioxyde (bruinsteen)
  • ammoniumchloride(salmiak)
  • ammoniumcarbonaat
  • kaliumdichromaat
  • kopersulfaat
  • rood en geelbloedloogzout
  • ijzersulfaat
  • ferrichloride
  • cobaltchloride
  • aluin
  • chroomaluin(?)
  • natriumperboraat
  • natriumtetraboraat (borax)
  • magnesiumsulfaat (bitterzout)
  • natriumsulfaat (Glauberzout)
  • calciumsulfaat (bordkrijt)
  • calciumchloride
  • calciumcarbonaat (kalk)
  • natriumcarbonaat (soda)
  • natriumchloride (keukenzout)
  • natriumbicarbonaat
  • zilvernitraat (helse steen)
  • jodium
  • natriumsilicaat (waterglas)
  • zwavelpoeder
  • ijzervijlsel

  • paradichloorbenzeen
  • naftaline (mottenballen)
  • phenolphtaleïne
  • stijfsel
  • citroenzuur
  • carboxymethylcellulose (CMC)

Mijn chemicaliën koop ik bij apotheek Schotsman en doe ik in flesjes met een etiket. De mevrouw in de apotheek is heel aardig en helpt mij altijd. Er is ook een chemie-student die daar werkt en ook hij (als het niet te druk is) helpt mij soms, vooral als ik iets niet snap. Niet alle chemicaliën zijn zomaar vrij te koop en als ik een keer om zwavelzuur vraag krijg ik een briefje mee naar huis, waarop de normaalwaarde staat van het zuur. Ik ben nog niet zo ver dat ik dat zelf snap, laat staan papa... Ik kom er al gauw achter dat drogist van der Pigge in Haarlem minder scrupules heeft... Alleen kaliumnitraat en kaliumchloraat krijg ik niet te pakken (misschien maar goed ook).

Linksonder in het dressoir staan de vloeistoffen en rechtsonder de vaste stoffen. In de laden zitten alle accessoires. Op het bovenblad ligt papier om het hout te beschermen. Daarop het reageerbuizenrekje met buisjes en wat ander glaswerk en mijn weegschaal die ik van ome Henk heb gekregen. Ik moet de buisjes regelmatig vervangen omdat ik bij het schoonmaken met de wisser vaak door de bodem steek. Ida zegt dat ik doodshoofdjes teken op de etiketten van de stoffen die giftig zijn, maar dat weet ik niet meer.

Wat doe ik allemaal in mijn 'lab'? Ik doe soms de proeven na die ik in boeken vind, maar verder rommel ik maar wat, want de leukste proeven hebben vuur nodig en dat mag niet. Ik doe gewoon wat stoffen bij elkaar in een reageerbuis en kijk wat er gebeurt. Ik gebruik ook stoffen die in huis te vinden zijn, zoals koperpoets ('Brasso'), mottenballen, wc-blokjes en bleekwater. Ik schrijf wel alles op wat ik doe, maar weeg bijna nooit wat af. Ik doe natuurlijk wel een witte labjas aan, maar van een veiligheidsbril of zuurkast is geen sprake. En natuurlijk gebruik ik af en toe toch vuur. Ik maak bijvoorbeeld ijzersulfide door ijzervijlsel en zwavelpoeder samen te verhitten in een schroefdop. Het ijzersulfide doe ik met wat zoutzuur snel in een fles met drie knikkers erin die ik goed afsluit. Papa krijgt het resultaat in de vorm van een sinterklaas-surprise als antwoord op zijn kreet: "een scheet met drie knikkers kan je krijgen".

Een andere leuke proef is papier impregneren met een oplossing van cobaltchloride en dit laten drogen. Het papier zal blauw verkleuren als er weinig vocht in de lucht is en wordt roze met veel vocht.

Ook leuk: tijdschrift-foto's kopiëren op gewoon papier door de foto met vlekkenwater (tri) te behandelen terwijl het papier er onder (of er boven, ik weet het niet meer) ligt. Ik heb eens een flesje met dit 'wonderwater' gekocht voor een paar gulden op de markt. Het heeft een gele kleur, maar bestaat gewoon uit kleurstof en trichloorethyleen, wat in de drogist voor een paar dubbeltjes te koop is.

Soms is het best gevaarlijk wat ik doe en ik moet een keer hevig hoestend naar buiten lopen wegens het inademen van chloorgas wat vrijgekomen is bij één van mijn experimenten. Om het allemaal nog wat geheimzinniger en romantischer te maken ontwikkel ik ook geheimschriften waarin ik dan sommige recepten noteer. De laatste versie heet 'code 5b' en bestaat uit simpele, geometrische tekentjes die de gewone letters vervangen. Een 'experiment' dat ik me nog herinner bestaat uit het verwarmen van melkeiwit (caseïne), totdat het eiwit kapot gaat en zich omvormt tot een bruin, kruidig ruikend mengsel van aminozuren. Ik heb namelijk gelezen dat het leven op Aarde ontstaan is uit aminozuren. Ik zou dat wel willen herhalen. Ik geloof er niet echt in dat dat kan, maar probeer het toch en ik laat mijn bruine mengsel een tijdje in een plastic bakje z'n gang gaan en check af en toe of er iets gebeurt. Niet natuurlijk, behalve dat het waarschijnlijk beschimmelde.

Bij een ander experiment heb ik een soort buskruitmengsel gemaakt en met mijn hoofd er boven steek ik het aan. Een enorme steekvlam verschroeit mijn wenkbrauwen en een stuk van mijn voorste haar. Door creatief te kammen en wenkbrauwpotlood te gebruiken heeft gelukkig niemand iets door. Dit kan natuurlijk niet goed aflopen en op een gegeven moment heeft papa in de gaten dat ik toch vuur gebruik. Ik heb zijn vertrouwen geschaad en hij is echt woedend. Ik moet mijn hele lab zelf vernietigen (behalve het dressoir). Ik ben in tranen en heb nog nooit zo gehuild. Ik denk dat het een half jaar later is dat er een nieuw lab mag komen. Ze hebben vast gezien hoe ongelukkig ik er onder ben. Ik krijg een budget van 100 gulden en hiermee mag ik nieuwe spulletjes kopen, papa gaat mee. Ik krijg onder andere een echt statief met klemmen, een drievoet, etc. Ik heb er nog een tijd mee gewerkt, maar ergens is de lol er al af…

Op mijn kamer heb ik een bureau met uitschuifbaar bureaublad en veel kastjes en laatjes. Het is geloof ik van mama geweest. Het bureaublad was met groen vilt bedekt. Ida vindt dit bureau erg interessant en ik betrap haar wel eens op het rondsnuffelen in mijn kamer...

Op mijn kamer heb ik ook een pick-up en ik koop mijn eerste plaatjes. Bij Radio Janssen. Muziek wordt heel belangrijk en mijn transistorradio is heilig. Ik luister vooral naar radio Veronica. De top 40 met Joost den Draaier, koffietijd met Tineke, Eddy Becker met de wekker. De papieren top 40 haal ik elke zaterdag bij Radio Janssen en ik volg het hele hitgebeuren op de voet. Ik koop soms ook een Muziek Express, Muziek Parade of Popfoto en plak mijn muren en zelfs het plafond vol met de foto's. Ik herinner me een grote foto van Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick en Tich. Dave Berry (zelfs mama vindt die wel leuk), Beatles, Stones, Kinks, the Who, etc. Als er op Veronica niets interessant is dan luister ik naar radio Noordzee / Caroline / London / Mi Amigo of naar radio Luxemburg. Als Hilversum 3 er eindelijk is luister ik naar de Superclean Dreammachine met Ad Visser.

  • Small Faces - Here Come The Nice
  • Monkees - Daydream Believer
  • Equals - Baby Come Back
  • Scaffold -Thank U Very Much
  • Beatles - Magical Mystery Tour
  • Blue Cheer - Summertime Blues
  • Canned Heat - On The Road Again
  • Rolling Stones - Street Fighting Man
  • Status Quo - Black Veils Of Melancholy
  • Status Quo - Pictures Of Matchstick Men
  • Jimi Hendrix - All Along The Watchtower
  • JohnFred and his Playboyband - Judy In Disguise
  • Bintangs - Ridin' On The L&N
  • Blood Sweat & Tears - And When I Die
  • Booker T & The MGs - Time Is Tight
  • Brainbox - Dark Rose
  • Dave Brubeck - Take 5
  • Shocking Blue - Long Lonesome Road
  • Yardbirds - Heart Full Of Soul
  • Peter Koelewijn - Kom van dat dak af

  • Buffalo Springfield - Retrospective
  • Iron Butterfly - In-A-Gadda-Da-Vida
  • The Beatles - Sgt. Pepper's
  • The Beatles - The White Album
  • Diverse artists - That's Underground
  • Diverse artists - Fill Your Head With Rock
  • The Troggs - Give It To Me

De vaste reclames en jingles van Veronica ken ik na een tijdje uit mijn hoofd:

  • California soep, die is pas lekker!
  • 't Is weer tijd, 't is weer tijd, 't is weer tijd voor Northstate.
  • Ay-ay-ay die Cabalero
  • Koop ze vandaag nog, nieuwe Belinda... (op de wijs van 'Pretty Belinda')
  • RedBand, RedBand (met militaire drum)
  • Ha fijn, ha fijn, een borrel van Florijn
  • Ha, heerlijk, Hunter
  • 192, goed idee, luister mee naar Veronica
  • Veronica, Veronica, het station waar muziek in zit
  • V-E-R-O-N-I-C-A Radio Veronica
  • Tune van Tineke
  • Veronica jingle
  • Veronica jingle
  • Veronica jingle

Al gauw nadat wij er zijn gaan wonen word ik vrienden met een jongen aan de overkant. Zijn moeder is een eigenaardig typ dat met grote, een beetje mannelijke, passen door de straat loopt, maar wel aardig. Hijzelf is altijd bezig met dingen ineen te prutsen, elektronica vooral. Ik krijg nooit echt contact. Ik ben een paar keer op zijn kamer geweest. Later begint hij ook een brommer op te voeren en het schijnt dat hij nog later ook drugs gebruikt. Ik heb ook een keer meegegeten bij hem thuis. Tot mijn grote verbazing komen er twee soorten groentes op tafel, zodat je kan kiezen. Dat is wel wat anders dan bij mij thuis: eten wat de pot schaft en de pot schaft maar één groente en die moet je opeten of je het nou lekker vindt of niet.

Voetballen doen we soms in onze eigen straat, maar vaker op het Juliana-plein naast de Dreefschool. Het schijnt dat we ook gevoetbald hebben op het parkeerterrein waar later Albert Heijn gebouwd wordt. Met een 'vliegende kiep' en truien of jassen als doelpalen. Ik ben niet echt goed, maar ook niet rotslecht. Albert Heijn heeft mij trouwens nog op de foto gezet om reclame te kunnen maken. Ik moet met nog wat kinderen op het muurtje lopen van Modderman, de dameskapper. Andere winkels zijn Tummers, banketbakker en snackbar, Voorwalt fotowinkel en fietsenmaker Verzeijlbergen. Ergens naast Schotsman de apotheek is er boekwinkel Blokker waar ik als 11 jarige stiekem de Lach inkijk en als ik wat ouder ben mijn eerste Meulenhof SF-boekjes koop voor 3 à 4 gulden. Ik koop regelmatig wetenschappelijke Aula-pockets en herinner me ook het blad TIQ, zeer hip en arty met heel gewaagde foto's ook. Voor die tijd natuurlijk. Ook in die buurt is er een stomerij van meneer Versteege, de One Hour Cleaning Service, waarmee papa goede vrienden wordt.

Elke week komt Bertus langs, de schillenboer, een man die altijd vrolijk is en altijd zingt. Schijnt, want ik weet het zelf niet meer.

Hans en ik worden toch vrienden ondanks het leeftijdsverschil. Hij komt vaak bij mij thuis en ik bij hem. Bij hem thuis is zijn moeder praktisch voortdurend zwanger. Hans heeft een eigen kamer, waar ook de hond Juno slaapt, een bruinige poedel. Het kamertje ruikt naar hond. Hier draaien we vaak plaatjes. Bij mij thuis wordt er vaak Stratego gespeeld. Als Hans wil komen spelen roept hij mij van buiten door T-O-N te roepen of iiii-aaaaaa-iiii. We spelen ook veel buiten. Stoeprandje bijvoorbeeld, waarbij een bal moet kaatsen tegen de stoeprand tegenover je. Lukt dat niet dan is de ander aan de beurt. Soms komt de bal terecht in de tuin van de buurvrouw aan de overkant, mevrouw Broerse. Die vindt dat niet leuk en we zijn de bal kwijt.

's Zomers wordt er wel gebadmintond op straat en komen de pluimpjes ook vaak in die tuin terecht... Een rot spel vind ik 'lummelen', ten minste, als ik 'm ben, anders vind ik het natuurlijk wel leuk. Lummelen speel je met drie spelers. Deze staan min of meer op één lijn. De speler die in het midden staat is de lummel. De buitenste spelers gooien de bal naar elkaar over en weer en de lummel moet de bal proberen te onderscheppen. Als dat hem lukt neemt hij de plaats in van de speler die de schuld was dat de lummel de bal heeft kunnen vangen. Zolang de lummel de bal niet te pakken krijgt blijft hij de lummel.

Wat Hans en ik ook gemeenschappelijk hebben is het lezen van strips, zoals de PEP, met daarin de SKBLLLZ (spreek uit 'SKBLLLZ') en Coco Bill van Jacoviti. Ook de Generaal vinden we leuk en Olivier Blunder.

En dan is er de oprichting van de DAAP: de Democratisch Anarchistische Anti .... Partij. We hebben urenlang over de naam gediscussieerd. Provo is al een tijdje bezig en mei '68 hangt in de lucht. Belangrijker dan de inhoud van de partij is natuurlijk het partij-symbool. Dit symbool hebben we met viltstift op talloze in vieren verdeelde krantenpagina's getekend en overal in de buurt, zonder enige uitleg bij mensen in de brievenbus gestoken...

Na Nieuwjaar gaan we altijd de hele dag de straat op om vuurwerk-blindgangers te vinden. Van het verzamelde kruit maak ik dan een nieuwe 'bom' in mijn lab. Om de bom te laten ontploffen rijden we dan samen op de fiets naar een stuk ruig terrein aan de Leidsevaart, dat het Kikkerlandje genoemd wordt, waarom weet ik niet. Hier worden de bommen ingegraven en aangestoken. Echt spectaculair is het niet helaas. Er is iets mis met de afsluiting waardoor het niet echt ontploft. Een volgend jaar gaat het beter. Ik heb me verdiept in hoe werkend vuurwerk afgesloten wordt: het eind goed afbinden en afsluiten met een mengsel van kruit en Arabische gom. Als lont gebruik ik een sterretje zodat er veel tijd is om weg te rennen. Op de hoek van de Bronsteeweg en de Lanckhorstlaan staat een gebouw leeg dat het 'Broederhuis', maar door ons vaak het 'spookhuis', genoemd wordt. Ergens op de tweede verdieping in een open raam wordt het vuurwerk aangestoken. Hans loopt al vast hard naar buiten. Ik ben zelf niet bang want ik weet wat ik doe. Het resultaat is een prachtige vuurpijl, die een eind verder in de tuin neerkomt.

Tegenover de Haarlemmer Hout aan de Heemsteedse Dreef staat nog een leeg 'spookhuis'. Ook daar komen we wel eens rondsnuffelen. Later wordt het verbouwd tot restaurant Dreefzicht waar papa en mama graag komen.

Als we als gezin uit eten gaan is dit vaak in Chinees Indisch Restaurant Indrapoera bij het station in Haarlem. In een zijstraat daar vlakbij krijg ik ook eens een nieuwe fiets.

Zowel papa als mama roken en als 11-12 jarige wil ik dat ook wel proberen. Ik denk dat het serieus begonnen is op een schoolfeestje in de eerste klas MULO, waar ik zo zenuwachtig ben dat ik op één avond een heel pakje heb opgerookt, waarschijnlijk gepikt van mama. Ik pik geregeld sigaretten. Mama koopt altijd een slof Caballero die ze boven in de voorraadkast naast de keuken bewaart. Ik haal er dan 1 pakje uit en schuif de andere pakjes terug naar voren zodat je het niet kan zien. Soms rook ik boven op mijn kamer met het raam open. Ik denk dat ik 12 ben als ik opeens officieel mag roken. Het gebeurt tijdens een oudejaarsavondvisite bij ome Jan en tante Ineke. Daar krijg ik zomaar een sigaret aangeboden. Ze wisten natuurlijk wel dat ik stiekem rookte, maar nu ben ik oud genoeg. Het voelt wel heel raar. Natuurlijk moet ik wel zelf mijn sigaretten kopen van mijn zakgeld. Een pakje van 25 kost 1,25. Hele goedkope witte merken kosten soms 1 gulden, maar dan loopt de tabak er vanzelf uit.

BTW, Ik vind de Provo's bijzonder stoer en wil ook graag zo'n witte battledress hebben als Luud Schimmelpennink. Vergeet het maar. Ik krijg niet eens een spijkerjasje, want dat is ordinair. Een spijkerbroek mag op een gegeven moment wel, maar niet op zondag. De strijd om lang haar te mogen hebben barst ook ergens los in die tijd. Naar de kapper moeten en niet gaan. Naar de kapper moeten en bewijzen dat je er bent geweest. Naar de kapper moeten en er hooguit 1 cm af laten halen. Ik heb tenslotte de strijd gewonnen en kan mijn haar laten groeien, maar ik ben dan wel al 15 of 16. Ik wil op die leeftijd ook graag de hippe mode volgen en draag getailleerde overhemden met button-down boord en heupbroeken. De broekspijpen worden ook steeds wijder en om een broek te kopen neem ik een maatlint mee, want onderaan moet de pijp minstens 30cm breed zijn. Ik gebruik woorden als 'te gek', 'jakkes' (vindt papa verwijfd klinken), 'koof' en 'blits'. Wat papa en mama niet leuk vinden is 'nou èn?!' Op school vinden ze mij een 'hippe vogel'.

Er staat ook een tijd een geheimzinnige volkswagenbus bij ons in de straat. Door het raampje kijkend kan je allerlei (zend?)apparatuur zien staan. Na een tijdje besluit ik om in te breken in de bus. Ik vind er jachtpatronen in, waarvan ik het kruit gebruik om weer nieuwe bommen te maken.

Heel levendig zijn mijn herinneringen aan Luilak wat in Haarlem en omstreken gevierd wordt op de zaterdag voor Pinksteren. Traditioneel sta je dan heel vroeg op om de mensen wakker te maken en daarna ga je naar de Luilakmarkt om een plantje voor je moeder te kopen. Om een uur of drie in de nacht staan ik (later ook Ida), Hans, Bas die in de Spaarnzichtlaan woont tegenover de Schouwbroekerstraat en misschien nog anderen, op straat om te verzamelen. Ik heb een vers pakje sigaretten gepikt en we gaan op weg. Onderweg halen we betrekkelijk onschuldig kattenkwaad uit. Belletje trek, roepen door de brievenbus ("luilak, beddenzak"), fietsen in vlaggenmasten hijsen en één keer vinden we in de tuin van een huis een tafel met een schooltas met schoolspullen. De hele boel wordt midden op staat uitgestald. Met zeep de ramen insmeren, kauwgom in deursloten doen, emmers water voor de deur zetten en het verwisselen van tuinhekken. Wat sommige ook doen is met een blik en een soort snaar achter op de fiets enorme herrie maken. Soms krijgen we de juten achter ons aan en moeten we hard lopen om ze uit de weg te blijven. Heel spannend. De laatste luilak die ik gevierd heb is met een nachtconcert ergens in een hal in Haarlem. Ik ben er alleen en vind het niet zo gezellig. Ik heb er de Swinging Soul Machine gezien en Oscar Benton's Bluesband.

Ook een traditie: kerstboomverbrandingen. Ik kan me er nog één herinneren. We verzamelen kerstbomen en brengen die naar het Res Novaplein achter de Binnenweg. Daar worden ze in brand gestoken. Ik meen dat er politie bij aan te pas komt en dat we moeten maken dat we weg zijn.

Op Palmpasen gaat er een optocht door Heemstede die ook door onze straat gaat. De kinderen dragen een versierd houten kruis (een 'palmpasenstok') waarop broodjes en fruit geprikt zijn. Ik geloof dat ik wel eens meegedaan heb.

Op Koninginnedag is er kermis in het zuiden van Heemstede op een klein plein. We lopen wat af. Ik bezoek ook het haventje van Heemstede meer dan eens, want aan de kade kan je soms interessante ijzeren 'dingen' vinden.

In de buurt van ons huis, nl. aan de Herenweg staat het ouderlijk huis van Godfried Bomans. Ik heb een tijdje gedacht dat hij er zelf woonde.

Ook veel wandelingen of fietstochten gaan naar en in het Groenendaal. Met mijn eerste fototoestel maak ik zwart-wit foto's van onder andere het Raadhuis van Heemstede.

Silly putty is een soort rubber waarmee je kunt stuiteren, het gloeit in het donker en je kunt er plaatjes mee kopiëren. Het is een tijdlang een rage. Net als Hubba Bubba kauwgom, waarmee je enorme bellen kan blazen. Ander nieuw snoep zijn de cola- en chocoknotsen. De laatste bestaat uit een soort keiharde vanille noga bedekt met chocolade. Erg lekker. Ik eet die vooral in het zwembad van Groenendaal, waar we 's zomers wel eens naar toe gaan. Er is een grote ligweide. Op een keer hoor ik een groepje jongens van mijn leeftijd of iets ouder op de weide vlakbij het hebben over 'kapotjes', ik weet totaal niet waar ze het over hebben, maar het klinkt wel alsof ik het zou moeten weten :-(

In het binnenzwembad van Groenendaal heb ik leren zwemmen. Het is een ramp. Niet het zwemmen, want dat lukt wel, maar de omgang met de andere jongens daar. Tijdens het douchen in het 'schapenhok' hebben ze geen enkele schaamte, ik wel. En ze lachen me uit, al zijn ze stukken jonger. Zodra ik het zwemmen beheers ben ik er weggegaan. Ik hoef gelukkig niet te blijven om een diploma te halen. Ik heb wel een proef moeten doen. Ook met kleren aan zwemmen en watertrappelen.

We zijn ook een paar keer naar het Sportfondsenbad in Haarlem geweest. Mama zegt altijd 'spatbordenfonds'.

Soms gaan we naar de middagmatinee van theater Minerva. Ik heb heel wat films gezien met Louis de Funès en Fantomas.

Ida gaat zo haar eigen gangetje, net als ik. Ik zie haar spelen met 'de Barbies' en met pluchen beestjes met veel felgekleurd haar dat gekamd kan worden (de 'gnuffels' en de 'trollen'). En de meisjes doen een spel met een stuk elastiek dat buiten tussen de enkels en binnen tussen twee stoelen gespannen wordt. Tijdens het 'elastieken' worden er allerlei gymnastische toeren met het elastiek uitgehaald. Alweer een onbegrijpelijk meisjesspel. Of ze doen handstand tegen de muur of radslag.

Ik ben een keer met Ida in het huis van een buurmeisje en we zitten met drieën aan tafel. Ik weet nog dat de seksuele spanning om te snijden was (hoewel ik toen niet wist wat dat was). Ik knap af op het doordringende zweetluchtje van Ida's vriendinnetje...

Meisjes. Tja, die worden natuurlijk ook ineens een stuk interessanter. Op mijn 11e heb ik voor het eerst een droom van een blond meisje waarop ik verliefd ben. Ik zie me daar nog over nadenken terwijl ik naar school loop en ik besluit om er verder geen aandacht aan te geven, zo absurd vind ik het. Niet veel later wordt ik stapelverliefd op een blond meisje in mijn klas, maar daarover later.

Op een dag overlijdt oma Haarmans. Ze hebben haar gevonden met rollen koek in haar tas terwijl ze diabetes type 2 heeft en mama allemaal speciale spullen voor haar koopt zonder suiker. Ik voel er niet veel bij, maar papa is er natuurlijk kapot van en besluit om bij te komen door met zijn vriend van de stomerij en zijn drie zonen en ik een week te gaan kamperen in Schleiden-Gemünd. We rijden er heen in een busje. De oudste zonen van papa's vriend zijn al een paar jaar ouder dan ik en gaan al uit. Ik ga met hen mee en leer in een paar dagen bier drinken. Eerst drink ik limonade, dan bier met limonade ('Bier mit Limo') en dan echt bier. Na een heleboel glazen ben ik voor het eerst dronken. Stomdronken. Ik zie me nog naar de wc's gaan van het kampeerterrein en ineens valt de vloer midden in mijn gezicht. Ik wordt weggedragen en val mijn tent binnen. Daardoor breekt de tentstok en is iedereen wakker geworden en moet ik met mijn tent geholpen worden. Ik denk dat papa ook af en toe flink in de lorum was van al die jenevertjes. Rare ervaring hoor.

De laatste tijd in Heemstede ben ik me bezig gaan houden met astrologie, tarot, parapsychologie en theosofie. Elke veertien dagen krijg ik de 'Aquariusbrief' van Noud van den Eerenbeemt toegestuurd. Ik lees er onder andere in hoe je telekinese kunt oefenen, namelijk door een heel klein wolkje aan de hemel uit te kiezen en dit, door het te denken, te laten oplossen (zonder er aan te denken lost zo'n wolkje natuurlijk ook op).

Ergens in de examenperiode van de MULO of daar vlak voor (april/mei '69 ?) verhuizen we naar de Engelandlaan in Haarlem. Papa en mama blijven werken in het bejaardenhuis in Heemstede.