Chapter 9

A Dog With A Bone

Q: I feel like a terrier who knows there is a mouse in the room. I just can’t let go of this search for enlightenment. Much of my search, it is true, is based on hearsay, but I do feel like I am learning more about who or what I am. More and more I notice how much of my behavior is habitual. I see myself as a collection of thoughts, habits, and conditioning, not really solid, and yet persistent, and impossible to deny. When I have a rough day, I still just have it. I feel it happening to me.

You, on the other hand, just seem to observe “Robert” having a rough day or whatever without being embroiled in any of it. You must have aches, and feel sadness and loss just like me, and yet, that additional self-inflicted mental suffering seems missing in you. You are, it appears, no longer identified with ego. So, when you answer me, Robert, who answers? Who is the voice of your identity?

I practice identifying “myself” as just an empty space where the world is felt. The rustling cedars, the warmth of my feet on the path, or the ringing in my ears, arise in my awareness, and yet they seem to be happening to me. I feel a separation between experience and experiencer. I feel like a detector of sensations that also thinks and judges. I feel trapped in this condition.

That monk who heard the bell ringing and, realizing that he was simultaneously the bell, the hearing of the bell, and the hearer of it, was instantly enlightened. One, not three. Seer-seeing-seen. How to get to that? How to realize that I am already all that arises? That is my question. That is what my inner terrier is trying to find.

At times, it seems to me that awakening is like evolution through natural selection. Some are selected and some aren’t. It’s as though, given the perfect combination of variables through time and space, organic life arrives at the level of human enlightenment, seeing one complete wholeness where nothing is separate from anything else, and living from that understanding. But that, it seems, happens only occasionally.

You said, “It happens when it happens. You get what you get when you get it.” I guess that means there is nothing I can do about it, but that terrier in me keeps digging anyway.

A: Although people like to glorify teachers and sages—particularly the ones who are said to be “enlightened” or “realized”—advice about these matters may not always be helpful. A bunch of mansplaining on the question of what the self is and isn’t could be more a distraction or an impediment than a furtherance. If one regards these purportedly enlightened maestros as infallible fonts of “truth” rather than the ordinary human beings they and we are, one is liable to fall into a kind of hypnotic spell like the dogged attitude of a recalcitrant donkey being led forward by a carrot dangled in front of its nose. That trick works every time. A donkey, however, will not dangle a carrot in front of its own nose. People will.

I have nothing to say about attaining enlightenment, or “realizing” the self. That subject, and its vocabulary, are the carrots of fantasy. No matter how often you hear the words “this is it,” or “what you seek is what is hearing me right now,” you do not accept it. There must be something else—something more evolved— and you imagine it. But that imagined MacGuffin, to be pursued until finally it is tracked down and attained, implies, and so creates, a need for time — an interval between now and then during which some learning, some progress, some deserving, some evolution has somehow to occur.

“I don’t get it now, but if I ask enough questions, someday I will get it. I am not enlightened now, but someday I may evolve into becoming enlightened.”

But that’s nonsense. In this matter, there isn’t any time. There isn’t any interval. Nothing becomes anything. This is it. There, I’ve said it again. Can you not accept that? What were you expecting?

The self you seek is here right now, and is not becoming anything.

You have before your eyes dots on a screen or ink on a page. None of it means anything at all until the “self” scans and makes sense of those dots and squiggles.

It is not the eye that perceives squiggles and sees words, but mind. If you speak the language represented by those squiggles, a flow of images and ideas arises effortlessly. You don’t have to try to decipher the squiggles, or try to construct images and ideas from them; it just happens. That effortless happening is the self. It was there in childhood, and it is here now. There will never be any other self. This is it.

You believe that I have acquired some extraordinary power of simply observing, so that I stand apart from pain and loss, and suffer them less than you do. That’s backwards. I have no way of avoiding pain or anything else I feel, and I know it. I feel what I feel, and what I feel is me. Without feelings, there is no I, and without I, there are no feelings.

“I” am not observing anything. The observer is the observed. A dividing line between inside and outside is a feature of Fantasyland, and I don’t hang out in that theme park. It’s all me. I have no way to distance myself or be rid of anything. After all, where would I put it?

Because your concerns center around suffering and the avoidance of it, when I say I cannot avoid feeling whatever I feel, like it or not, that might sound dire like being “trapped in this condition,” as you said, but honestly, choicelessness is quite a relief. It feels quite relaxing, let’s say, to swallow the world and be swallowed by it.

Each apparently separate feature of experience arises in unison with every other apparently separate feature. Reality is all of a piece, so there is no question of accepting one part of it while rejecting another. No one stands independent to accept or reject anything. Whatever I see, feel, and think is me. We may imagine other entirely different orders of existence. We may imagine anything. But what we actually know is very little: only what we see, feel, and think.

Have you heard the story of the little terrier who was running around with a bone in its mouth? Well, he got to a bridge over a pond, and looking down saw another little terrier reflected in the surface of that pond. And that dog also had a bone in its mouth. Hungering for the other dog’s bone as well as the one he already had, our little doggie began to bark, and as he did, the bone he had been enjoying slipped from his mouth and fell into the stream, lost forever.

Have a little chat with that terrier in you. Explain to him that in each moment, things are just as they are, and so there is nothing to seek or to attain. “Call off the hunt, little doggie,” you might tell him. “There’s no sense in riding a donkey searching for a donkey.”

You don’t have to do anything. Just remain open to situations, thoughts, and emotions, meeting each fresh moment without reservations. In that simplicity is the end of seeking.


[1]V: Ik voel me als een terriër die weet dat er een muis in de kamer is. Ik kan deze zoektocht naar verlichting maar niet loslaten. Veel van mijn zoektocht is weliswaar gebaseerd op geruchten, maar ik heb wel het gevoel dat ik meer leer over wie of wat ik ben. Steeds meer merk ik dat veel van mijn gedrag gewoontegedrag is. Ik zie mezelf als een verzameling gedachten, gewoonten en conditioneringen, niet echt vast, en toch hardnekkig, en onmogelijk te ontkennen. Als ik een zware dag heb, dan is dat ook zo. Het overkomt mij.

[2]Jij, daarentegen, lijkt slechts te observeren dat "Robert" een zware dag heeft of wat dan ook, zonder er in verwikkeld te zijn. Je moet toch ook pijn hebben, en verdriet en verlies voelen, net als ik, en evenzo lijkt dat extra zelf toegebrachte mentale lijden bij jou te ontbreken. Je bent, zo lijkt het, niet langer geïdentificeerd met je ego. Dus, als je me antwoordt, Robert, wie antwoordt dan? Wie is de stem van je identiteit?

[3]Ik oefen om "mijzelf" te identificeren als slechts een lege ruimte waarin de wereld wordt gevoeld. De ruisende ceders, de warmte van mijn voeten op het pad, of het suizen in mijn oren, ontstaan in mijn bewustzijn, en toch lijken ze mij te overkomen. Ik voel een scheiding tussen de ervaring en degene die de ervaring ondergaat. Ik voel me als een detector van gewaarwordingen die ook denkt en oordeelt. Ik voel me opgesloten in deze toestand.

[4]Die monnik die de klok hoorde luiden en zich realiseerde dat hij tegelijkertijd de klok, het horen van de klok en de toehoorder ervan was, was op slag verlicht. Eén, niet drie. Ziener-zien-dat wat gezien wordt. Hoe bereik je dat? Hoe realiseer ik me dat ik al alles ben wat zich voordoet? Dat is mijn vraag. Dat is wat mijn innerlijke terriër probeert te vinden.

[5]Soms lijkt het mij dat ontwaken doet denken aan evolutie door natuurlijke selectie. Sommigen worden geselecteerd en sommigen niet. Het is alsof, gegeven de perfecte combinatie van variabelen doorheen tijd en ruimte, organisch leven op het niveau van menselijke verlichting komt, één complete heelheid ziet waarin niets gescheiden is van iets anders, en leeft vanuit dat begrip. Maar dat gebeurt, naar het schijnt, slechts af en toe.

[6]Je zei: "Het gebeurt wanneer het gebeurt. Je snapt wat je snapt als je het snapt." Ik denk dat dat betekent dat ik er niets aan kan doen, maar de terriër in mij blijft toch doorgraven.

[7]A: Hoewel mensen graag leraren en wijzen verheerlijken - vooral degenen van wie gezegd wordt dat ze "verlicht" of "gerealiseerd" zijn - is advies over deze zaken niet altijd even nuttig. Een hoop zogenaamde uitleg over de vraag wat het zelf is en wat het niet is, kan eerder afleiden of in de weg staan dan bevorderend werken. Als men deze zogenaamd verlichte maestro's beschouwt als onfeilbare bronnen van de "waarheid" in plaats van de gewone mensen die zij en wij zijn, is het mogelijk dat men in een soort hypnotische betovering vervalt, zoals de verbeten houding van een recalcitrante ezel die vooruit wordt geleid door een wortel die voor zijn neus wordt gebungeld. Die truc werkt elke keer. Een ezel zal echter geen wortel voor zijn eigen neus bungelen. Mensen wel.

[8]Ik heb niets te zeggen over het bereiken van verlichting, of het "realiseren" van het zelf. Dat onderwerp, en de bijbehorende vocabulaire, zijn de wortels voor de ezel van de fantasie. Het maakt niet uit hoe vaak je de woorden "dit is het" hoort, of "wat je zoekt is wat mij nu hoort", je accepteert het niet. Er moet iets anders zijn - iets dat meer geëvolueerd is - en je verbeeldt het je gewoon. Maar die ingebeelde kunstgreep, die moet worden nagestreefd totdat het uiteindelijk is opgespoord en bereikt, impliceert, en creëert zo, een behoefte aan tijd - een interval tussen nu en dan waarin iets moet worden geleerd, iets moet worden bereikt, iets moet worden verdiend, iets dat moet evolueren.

[9]"Ik snap het nu niet, maar als ik genoeg vragen stel, zal ik het ooit snappen. Ik ben nu niet verlicht, maar op een goede dag zal ik misschien wel evolueren naar verlicht worden."

[10]Maar dat is onzin. Het is helemaal geen kwestie van tijd. Er is geen interval. Het is niet zo dat er iets is wat iets anders moet worden. Dit is het. Zo, ik heb het weer gezegd. Kun je dat niet accepteren? Wat verwachtte je dan?

[11]Het zelf dat je zoekt is enkel hier op dit moment en is niet iets dat iets aan het worden is.

[12]Je hebt stippen op een scherm of inkt op een pagina voor je neus. Niets daarvan betekent ook maar iets, totdat het "zelf" die stippen en lettertekens scant en er betekenis aan geeft.

[13]Het is niet het oog dat de krabbels waarneemt en woorden ziet, maar de geest. Als je de taal spreekt die deze krabbels en vierkantjes representeren, dan ontstaat er moeiteloos een stroom van beelden en ideeën. Je hoeft helemaal niet te proberen de krabbels te ontcijferen, of te proberen er beelden en ideeën uit te construeren; het gebeurt gewoon vanzelf. Dat moeiteloze gebeuren is het zelf. Het was er in je kindertijd, en het is er nu. Er zal nooit een ander zelf zijn. Dit is het.

[14]Jij gelooft dat ik een of ander buitengewoon vermogen heb verworven om eenvoudigweg te observeren, zodat ik los sta van pijn en verlies, en er minder onder lijd dan jij. Het is net omgekeerd. Ik kan op geen enkele manier pijn of iets anders dat ik voel vermijden, en ik weet dat. Ik voel wat ik voel, en wat ik voel ben ik. Zonder gevoelens is er geen ik, en zonder ik zijn er geen gevoelens.

[15]"Ik" ben niet iets aan het waarnemen. De waarnemer is het waargenomene. Een scheidslijn tussen binnen en buiten is een kenmerk van Fantasyland en ik hang niet rond in dat pretpark. Ik ben het allemaal. Er is geen enkele manier waarop ik afstand kan nemen of waarop ik me ergens van kan ontdoen. Waar zou ik het immers moeten laten?

[16][DeepL] Omdat uw bezorgdheid zich concentreert op lijden en het vermijden daarvan, als ik zeg dat ik niet kan vermijden te voelen wat ik voel, of ik dat nu leuk vind of niet, klinkt dat misschien akelig als "gevangen" zijn in deze toestand, zoals u zei, maar eerlijk gezegd is keuzeloosheid een hele opluchting. Het voelt nogal ontspannend, laten we zeggen, om de wereld op te slokken en erdoor opgeslokt te worden.

[17][DeepL] Elk schijnbaar afzonderlijk kenmerk van ervaring ontstaat in unisono met elk ander schijnbaar afzonderlijk kenmerk. De werkelijkheid is één geheel, dus er is geen sprake van het ene deel ervan te aanvaarden en het andere af te wijzen. Niemand staat op zichzelf om iets te aanvaarden of te verwerpen. Wat ik zie, voel en denk is ik. We kunnen ons andere, totaal verschillende bestaansordes voorstellen. We kunnen ons alles voorstellen. Maar wat we werkelijk weten is heel weinig: alleen wat we zien, voelen en denken.

[18][DeepL] Ken je het verhaal van de kleine terriër die rondrende met een bot in zijn bek? Wel, hij kwam bij een brug over een vijver, en toen hij naar beneden keek zag hij een andere kleine terriër weerspiegeld in het wateroppervlak van die vijver. En die hond had ook een bot in zijn bek. Hongerig naar het bot van de andere hond en naar het bot dat hij al had, begon ons kleine hondje te blaffen, en terwijl hij dat deed, gleed het bot dat hij zo lekker vond uit zijn bek en viel in de beek, voor altijd verloren.

[19][DeepL] Maak eens een praatje met die terriër in je. Leg hem uit dat op elk moment de dingen zijn zoals ze zijn, en dat er dus niets te zoeken of te bereiken valt. "Blaas de jacht af, klein hondje," zou je hem kunnen zeggen. "Het heeft geen zin om op een ezel te zoeken naar een ezel."

[20][DeepL] Je hoeft niets te doen. Blijf gewoon open voor situaties, gedachten en emoties, en ontmoet elk nieuw moment zonder voorbehoud. In die eenvoud ligt het einde van het zoeken.