Chapter 34

Faith In The Guru

Q: I have been suffering terribly because my daughter has gotten into trouble with drugs and men, and I am afraid that she will never have a decent life. I have been a Christian all my life, Robert, and have tried to pass on the teachings of Jesus to my daughter, but she does not believe.

A few years ago I discovered [my guru], and attend her satsangs whenever possible. I have been fortunate enough to have three private meetings with her, and she told me to stop worrying about my daughter. She said that when I attain enlightenment, everything will be different. Until then she told me to take refuge in my faith and in her, my guru. You seem to be an enlightened person. Please tell me what I should do to speed up this process of attaining enlightenment, as I am weary of suffering.

A: Your belief in this woman and in her assurances of your imminent enlightenment may seem comforting, but taking refuge in promises about the future only impedes embracing one’s present natural condition as a human being, which is the only reality I know. The rest is fantasy.

What you are calling “faith” is just another word—a better-sounding one — for credulity , which means accepting an idea simply because one religion or another asserts it, or because an authority figure assures you that it is “Truth.” But how can a book or another person be an authority on your experience? If you believe her teaching, then it is upon your own authority and discernment that you have found her words worthy of credence, which has nothing necessarily to do with her at all, nor the facticity of her assertions, but very likely is a projection of your own needs and pre-existing beliefs onto the image she presents.

There are people who see the mega-church preachers as authorities on spiritual experience. They honestly imagine that Benny Hinn or Creflo Dollar can tell them what “God” wants and doesn’t want and what they must do next— usually send money—in order to be “saved.” Absurd, isn’t it? But why is the unlimited trust you feel for your guru any different? For all you know, she might be dishonest, deluded, or just mistaken.

I dislike the word “enlightenment.” It carries too much baggage. I don’t know what that word means, and if you did, you would not be asking me about how to attain it. Spiritual seekers conjure up fantasies and visions of an extraordinary state, completely different from ordinary life with its fear, pain, uncertainty, and suffering. When finally I am enlightened, this fantasy goes, I will be as I am now, except I will understand everything, the ordinary problems of living will disappear, and I will be happy everlastingly.

That idealistic vision is quite like a child’s belief in the myth of Heaven, which may help to explain why otherwise intelligent people often seem childish in their assessments of famous gurus. Like the image of mommy or daddy in the mind of a toddler, the “enlightened master” knows everything and can do no wrong. With that approach, what is being sought is not understanding at all, but just false security and an end to suffering, such as the religious indoctrination of their childhood promised would reward true believers (while the others burned in hell, of course).

I do not like the way I feel now, so I imagine a state sometime in the future when I have “attained enlightenment.” When that happens, this fairytale goes, I will be special. I will be different from ordinary people. I will not suffer as they do, and as I do now. I will know the answers to my questions. I will know “God.” Perhaps I will have magical powers.

But that is only a fantasy—a daydream of future happiness, future power—and the future never arrives. When tomorrow comes, it comes as the present. It comes not as a fantasy of perfection and salvation from pain, but as the facts and feelings of that very moment—a moment that presently cannot be imagined at all, no matter what your guru promises. So fantasies of future enlightenment and eventual liberation are a denial of the present—a rejection of what actually exists. Such denial is the refuge of a fearful mind that has become addicted to escapism.

Many of us are caught up in a drama we call “My Life.” In that living movie, “I” has the starring role, always right at the center of every scene. Bewitched by the details of that story, everything I think about, everything I do, everything I say, aims at establishing and maintaining the character called “myself” as safe, separate, and distinct from the rest of the world.

My character—the one I call “I” or “myself”—has a body that can become ill and die. “I” knows this because “I” has seen others become ill and die. But the notion that my character, the star of the movie, who has struggled for so long just to establish herself and survive, will die—will cease to exist at all—feels intolerable, so I cling to belief in an afterlife, or many afterlives one after another. I engage in discussions with others about karma, transcendence, enlightenment, and all the rest. And it’s one hundred percent magical thinking, nothing but castles in the air built upon other people’s fantasies about knowing the unknowable.

There will never be a shortage of supposedly “enlightened masters” or “self-realized beings” ready to profit materially, socially, or both by offering to bring about your “enlightenment” too. That is nonsense. The very idea of a separate person—a “someone” who could become enlightened—is already a misconception, a kind of dumbing down or contraction of this aliveness we are.

When I say “contraction” I mean the way a hand is contracted into a fist. Although the hand is still there, it cannot be seen as a hand while the fist is clenched. Upon relaxation, the fist disappears, and the hand appears again “by itself.” The hand was always there, but its contraction into a fist prevented experience of the hand as a hand.

The same is true of aliveness. You do not have to believe anything in order to be alive. Like the stars in the sky, this aliveness is present whether noticed or not, and when the contraction called “myself” relaxes sufficiently, the aliveness feels obvious and indisputable. That relaxation of the clenched “myself” feels like having been roused from a dream to find oneself alive and aware.

No one can do awakening. The very idea of a separate someone doing awakening just clenches “myself” all the more. That’s what the contraction is, after all: fixation upon the idea of a separate person who does things, makes choices, hasa guru, becomes enlightened.

When one sees that the apparently separate character called “myself” will never attain liberation by any means at all—not by practice, not by belief, not by faith, and not by purification—the drama of becoming ends. What is, simply is, and cannot become anything. Each moment feels fresh, different from any other, and entirely unspeakable. The future never arrives. Enlightenment is a non-issue—not worth thinking about. One simply experiences what living human beings experience from moment to moment, and that’s it. And that is sufficient.

Q: Hearing that puts me into a state of panic. Without my faith in Jesus and my guru I would be totally alone trying to cope with my pain.

A: You are alone now, just as we all are, regardless of how many friends, lovers, and family one may enjoy. You were born alone, and will die alone. But clinging to second-hand ideas and beliefs—whether they come from a guru, a scripture, or anywhere else—does nothing to change that aloneness.

No doubt turning one’s back on cherished beliefs can feel daunting and scary, but one finds no real relief in a superstitious embrace of spirituality either. The mind of superstition is a haunted house filled with the ghosts of other people’s religion, other people’s pain, and other people’s fears.

If you had found relief in religion and faith in the guru, you would not have written to me for advice. You have been a reader of my website, so you knew before you asked that I would not mince words or soft-pedal my reply, and yet it was my reply you wanted.

Before signing off, I want to say that I understand your suffering—you have been through a lot by now—but I advise you to stop trying to find refuge in gurus and their teachings. Stop trying to find safety and support in the opinions of others, no matter how enlightened you imagine they are. Just be yourself as best you can moment-by-moment, and then see where you are. That’s as real as it gets.

Geloof in de goeroe

[1] V: Ik heb vreselijk geleden omdat mijn dochter in de problemen is geraakt met drugs en mannen, en ik ben bang dat zij nooit een fatsoenlijk leven zal hebben. Ik ben mijn hele leven christen geweest, Robert, en heb geprobeerd de leer van Jezus aan mijn dochter door te geven, maar zij gelooft niet.

[2] Een paar jaar geleden ontdekte ik [mijn goeroe], en ik woon haar satsangs bij wanneer ik maar kan. Ik heb het geluk gehad om drie privé-ontmoetingen met haar te hebben, en ze zei me dat ik me geen zorgen meer moest maken over mijn dochter. Ze zei dat wanneer ik verlichting bereik, alles anders zal zijn. Tot dan zei ze me mijn toevlucht te nemen tot mijn geloof en tot haar, mijn goeroe. Jij lijkt een verlicht persoon te zijn. Vertel me alstublieft wat ik moet doen om dit proces van het bereiken van verlichting te versnellen, want ik ben moe van dit lijden.

[3] A: Jouw geloof in deze vrouw en in haar verzekering van je op handen zijnde verlichting kan geruststellend lijken, maar je toevlucht nemen tot beloften over de toekomst belemmert alleen maar het aanvaarden van je huidige natuurlijke toestand als mens, wat de enige werkelijkheid is die ik ken. De rest is fantasie.

[4] Wat jij "geloof" noemt is gewoon een ander woord - een beter klinkend woord - voor "goedgelovigheid", wat betekent dat men een idee aanvaardt alleen maar omdat de een of andere godsdienst het beweert, of omdat een autoritaire figuur je verzekert dat het de "Waarheid" is. Maar hoe kan een boek of een andere persoon de autoriteit zijn met betrekking tot jouw ervaring? Als je haar leer gelooft, dan is het op je eigen autoriteit en onderscheidingsvermogen dat je haar woorden geloofwaardig hebt gevonden, wat helemaal niets noodzakelijk met haar te maken heeft, noch met de feitelijkheid van haar beweringen, maar zeer waarschijnlijk een projectie is van je eigen behoeften en reeds bestaande overtuigingen op het beeld dat zij presenteert.

[5] Er zijn mensen die de mega-kerk predikers zien als autoriteiten op het gebied van spirituele ervaring. Zij stellen zich eerlijk voor dat Benny Hinn of Creflo Dollar hen kan vertellen wat "God" wel en niet wil en wat zij vervolgens moeten doen - meestal geld sturen - om "gered" te worden. Absurd, niet waar? Maar waarom zou het onbeperkte vertrouwen dat je voelt voor je goeroe anders zijn? Voor zover je weet, kan ze oneerlijk zijn, misleid, of zich gewoon vergissen.

[6] Ik hou niet van het woord "verlichting." Het draagt te veel lading met zich mee. Ik weet niet wat dat woord betekent, en als je dat wel wist, zou je me niet vragen hoe je het kunt bereiken. Spirituele zoekenden roepen fantasieën en visioenen op van een buitengewone toestand, totaal verschillend van het gewone leven met zijn angst, pijn, onzekerheid en lijden. Wanneer ik eindelijk verlicht ben, zo gaat deze fantasie, zal ik zijn zoals ik nu ben, behalve dat ik alles zal begrijpen, de gewone problemen van het leven zullen verdwijnen, en ik zal eeuwig gelukkig zijn.

[7] Die idealistische visie lijkt sterk op het geloof van een kind in de mythe van de hemel, wat kan helpen verklaren waarom mensen die anders intelligent zijn vaak kinderlijk lijken in hun beoordelingen van beroemde goeroes. Zoals het beeld van mama of papa in het hoofd van een kleuter, weet de "verlichte meester" alles en kan hij geen kwaad doen. Met die benadering is wat men zoekt helemaal geen begrip, maar slechts valse zekerheid en een einde aan het lijden, zoals de religieuze indoctrinatie uit hun kindertijd beloofde dat ware gelovigen zouden worden beloond (terwijl de anderen in de hel zouden branden, natuurlijk).

[8] Ik vind de manier waarop ik me nu voel niet fijn, dus stel ik me een toestand voor ergens in de toekomst wanneer ik "verlichting bereikt heb". Wanneer dat gebeurt, zo gaat dit sprookje, zal ik bijzonder zijn. Ik zal anders zijn dan gewone mensen. Ik zal niet lijden zoals zij doen, en zoals ik nu doe. Ik zal de antwoorden op mijn vragen kennen. Ik zal "God" kennen. Misschien zal ik zelfs magische krachten hebben.

[9] Maar dat is slechts een fantasie - een dagdroom van toekomstig geluk, toekomstige macht - en de toekomst komt nooit. Als morgen komt, komt het als nu. Het komt niet als een fantasie van volmaaktheid en verlossing van pijn, maar als de feiten en gevoelens van juist dat moment - een moment dat op dit moment helemaal niet voor te stellen is, ongeacht wat je goeroe belooft. Dus fantasieën over toekomstige verlichting en uiteindelijke bevrijding zijn een ontkenning van het heden - een afwijzing van wat echt bestaat. Een dergelijke ontkenning is het toevluchtsoord van een angstige geest die verslaafd is geraakt aan escapisme.

[10] Velen van ons zijn verstrikt geraakt in het drama dat we "Mijn Leven" noemen. In die levende film heeft "ik" de hoofdrol, en is altijd in het centrum van elke scène. Betoverd door de details van dat verhaal, is alles waar ik aan denk, alles wat ik doe, alles wat ik zeg, gericht op het vestigen en in stand houden van het personage dat "mijzelf" heet, als veilig, afgescheiden en onderscheiden van de rest van de wereld.

[11] Mijn personage - degene die ik "ik" of "mezelf" noem - heeft een lichaam dat ziek kan worden en sterven. "Ik" weet dit omdat "ik" anderen ziek heb zien worden en sterven. Maar het idee dat mijn personage, de ster van de film, die zo lang heeft geworsteld om zich te vestigen en te overleven, zal sterven - helemaal niet meer zal bestaan - voelt onverdraaglijk, dus klamp ik mij vast aan het geloof in een hiernamaals, of vele hiernamaals, het ene na het andere. Ik voer discussies met anderen over karma, transcendentie, verlichting, en al de rest. En het is voor honderd procent magisch denken, niets anders dan luchtkastelen die gebouwd zijn op de fantasieën van anderen over het kennen van het onkenbare.

[12] Er zal nooit een tekort zijn aan zogenaamde "verlichte meesters" of "zelfverwerkelijkte wezens" die bereid zijn materieel, sociaal, of allebei, te profiteren door aan te bieden ook jouw "verlichting" te bewerkstelligen. Dat is onzin. Het idee alleen al van een apart persoon - een "iemand" die verlicht zou kunnen worden - is al een misvatting, een soort afzwakking of samentrekking van deze levendigheid die we zijn.

[13] Als ik zeg "samentrekking" bedoel ik de manier waarop een hand wordt samengetrokken tot een vuist. Hoewel de hand er nog steeds is, kan hij niet gezien worden als een hand zolang de vuist gebald is. Wanneer de vuist ontspannen is, verdwijnt de vuist en verschijnt de hand weer "uit zichzelf". De hand was er altijd, maar de samentrekking tot een vuist verhinderde de ervaring van de hand als een hand.

[14] Hetzelfde geldt voor levendigheid. Je hoeft niets te geloven om levend te zijn. Net als de sterren aan de hemel is deze levendigheid aanwezig of ze nu opgemerkt wordt of niet, en wanneer de verkramping die "ikzelf" heet voldoende ontspant, voelt de levendigheid duidelijk en onbetwistbaar aan. Die ontspanning van het gebalde "ik" voelt aan alsof men uit een droom ontwaakt is en zichzelf levend en bewust aantreft.

[15] Niemand kan ontwaken. Het idee alleen al van een afzonderlijk iemand die het ontwaken doet, spant "mijzelf" des te meer op. Dat is tenslotte wat de verkramping is: fixatie op het idee van een apart iemand die dingen doet, keuzes maakt, een goeroe heeft, verlicht wordt.

[16] Wanneer men inziet dat het schijnbaar afzonderlijke personage dat "ikzelf" heet nooit bevrijding zal bereiken op welke manier dan ook - niet door beoefening, niet door geloof, niet door godsdient, en niet door zuivering - eindigt het drama van het worden. Wat is, is gewoon, en kan niet iets worden. Elk moment voelt nieuw, anders dan alle andere, en geheel onuitsprekelijk. De toekomst komt nooit. Verlichting is een non-issue - niet de moeite waard om over na te denken. Men ervaart eenvoudig wat levende menselijke wezens van moment tot moment ervaren, en dat is het. En dat is voldoende.

[17] V: Dat te horen brengt me in een staat van paniek. Zonder mijn geloof in Jezus en mijn goeroe zou ik helemaal alleen zijn om met mijn pijn om te gaan.

[18] A: Je bent nu alleen, net zoals wij allemaal alleen zijn, ongeacht hoeveel vrienden, geliefden en familie je mag hebben. Je bent alleen geboren, en je zult alleen sterven. Maar je vastklampen aan tweedehands ideeën en overtuigingen - of ze nu van een goeroe komen, van een geschrift of ergens anders - verandert niets aan die eenzaamheid.

[19] Ongetwijfeld kan het je afkeren van gekoesterde overtuigingen ontmoedigend en beangstigend voelen, maar je vindt ook geen echte verlichting in een bijgelovige omhelzing van spiritualiteit. De geest van het bijgeloof is een spookhuis gevuld met de geesten van andermans religie, andermans pijn en andermans angsten.

[20] Als je verlichting had gevonden in religie en geloof in de goeroe, zou je niet naar mij hebben geschreven voor advies. Je bent een lezer van mijn website geweest, dus je wist voordat je het vroeg dat ik er geen doekjes om zou winden of mijn antwoord zou afzwakken, en toch was het mijn antwoord dat je wilde.

[21] Voordat ik afsluit, wil ik zeggen dat ik je lijden begrijp - je hebt inmiddels veel meegemaakt - maar ik adviseer je te stoppen met het zoeken naar een toevluchtsoord in goeroes en hun leringen. Stop met proberen veiligheid en steun te vinden in de mening van anderen, hoe verlicht je ook denkt dat ze zijn. Wees gewoon jezelf zo goed als je kunt, moment per moment, en kijk dan waar je bent. Dat is zo echt als het maar zijn kan.