Chapter 11

The Hero’s Journey

Q: Robert, I’m curious. What, in general, is your take on the hero’s journey?

A: In my world there aren’t any heroes, and there isn’t any journey. We human primates are born in the same way as other animals, live in the same way as other animals, and die in the same way as other animals. Mythologizing that process may provide fodder for compelling movie scripts, but seems less than helpful for coming to awareness here and now.

The human brain has evolved to a complexity greater than that of most other animals. (I say “most” because in the case of large-brained animals that don’t need to invent or build anything in order to survive—cetaceans, for instance — we don’t know what they think or how bright they may be.) The human neural complexity seems to leave available a surplus of brain-power which may be devoted to self-justification, self-aggrandizement, religious fantasy, and other such cogitation. But all of that is a fool’s errand in my book.

Fear of death — a terror at the idea of not being at all — along with apprehensions about falling into depression if one admits that living and breathing seem to lack any larger meaning, keeps many of us humans hypnotized and striving for “victory”, but all we really know is that we are here now. The rest, I say, is stories we tell ourselves to cope with pain, fear, and yearning.

Q2: But Robert, would it not be true to say that before you were “awakened” to the present moment, or whatever you want to call it, you too were, like the rest of us, caught up in the hero’s journey, with the call, the quest, meeting the mentor, the trials, and all the rest, and that the fulfillment of the quest was to see that it was all an illusion. That there is only “this.” In fact, has yours not been a classic in the genre, with the guy getting the girl at the end?

A: Well I’m not a big fan of Joseph Campbell’s Hero With A Thousand Faces, which popularized the hero’s journey notion, nor his followers—Robert Bly, for instance, or Michael Meade—who liked to project the simplistic idea of spiritual metamorphosis onto ordinary events as if those events had a fixed purpose, a predictable course, and a known outcome. I don’t see things that way. There is a religious fervor there—in the so-called “Mythopoetic Men’s Movement” for example—and a need for control that to me feels over the top, along with an idealization of Christianity that I don’t buy at all. Carl Jung, Campbell’s inspiration, was like that too.

To you it might seem that I got the girl in the end, but that’s not how it feels to me. Take my word for it: I’m no hero, and I’m not conscious of having arrived anywhere, including “seeing that it was all an illusion.” I do not know what is illusion and what isn’t, or even if such a distinction, which is valid in the material world — mirage, for example — can be applied usefully to the experience of human be-ing. I do not honestly know what I am or where I am. The schematic diagrams are in shreds and tatters.

I have said elsewhere that each of us experiences not “the world” — although we call it that — but “a world,” a personal realm built of our perceptions, feelings, and thoughts—particularly the kinds of thoughts called beliefs. My seeing, feeling, and thinking is my world, and your seeing, feeling, and thinking is your world. You can talk to me about your world, but I cannot know it, and you cannot show it to me. Each of us lives, I am saying, in his or her own world. I do not mean, as some people believe, that you are only dreaming the material world. Nor am I referring only to the distortions that arise from a perspective that is self-centered and entirely self-referential—although there is that aspect.

I mean that all you can know — not believe, but know — is your perceptions, feelings, and thoughts in this very moment. That is your reality. The guy or gal standing right beside you might be living in a very different world. Many of us really understand that, but tend to forget how very much alone in its own world each “myself” really is. Perhaps we prefer to forget that.

You may hypothesize an overarching “reality” — a world that exists prior to perceptions, feelings, and thoughts — and you may even imagine knowing something about that world, but in all honesty, you have no way of knowing directly what such a reality is “really” like or even if it exists at all, do you?

If you see that, let me take this a bit further. It’s not just that you have access only to the world of your own perceptions, feelings, and thoughts, but that apart from those perceptions, feelings, and thoughts, there really is no “you.”

There is no you who has thoughts — no homunculus sitting in the middle of your skull doing thinking. You are thoughts. You are feelings. You are perceptions. “You” are in no way separate from them, nor are you the owner of them. Without them, I say, “you” do not exist.

Of course some people—the self-described “people of faith”—fancy a myself that does exist apart from personal experience — the permanent, unchanging “Self” of the Vedas, for instance, or the God of the Bible, but those are religious beliefs, not facts. In my world, I like to stick to facts.

So eschewing any second-hand “inside information”—staying in my world, I mean—when I say I am awake, I mean that the Robert who felt like a doer of doings, a feeler of feelings, and a thinker of thoughts is not to be found any more. Except in memory, he does not exist. The alarm clock went off. The sleeper awakened. The ridge-pole is broken, and no one will build that house again. Cal that a victory if you like, but the feeling tone is more like a loss—an emptiness, a deflation, a leveling—than a victory.

Coming down from the high horse may have emotional fringe benefits, it is true. There is a kind of equanimity and openness to the flow of events that was not present when Robert still had his imagined “powers.” But that does not win anything. I must age, weaken, and perish just like any other living being, so whence “getting the girl in the end”? You get the girl in the middle if at all—and I hope you enjoy her while you have her. In the end you get the pine box. As the Buddha said, “old age, illness, and death.”

I wonder if you see that in my world “awake” is not a source of bliss, self-satisfaction, or happiness. Feelings like that come and go like the impermanence of weather. Awake means appreciating the weather, whatever the atmospheric conditions. I mean appreciating that there is weather at all, rather than nothing. Once impermanence is grasped as obvious, every moment is your teacher, and you will not need to believe anything about “god,” “truth,” or “self.”

This is not “self-realization.” It’s nothing that grandiose. Alan Watts once remarked, “You do not dance in order to arrive at a certain destination on the dance floor, but to enjoy the dance.” So, like Alan, I’m only dancing, not getting anywhere.

As for seeing that “there is only this,” yes, to me that seems obvious. Is it not obvious to you? There really is no escaping that fact, although many attempt escape via fantasies of spiritual perfection, self-mastery, union with the so-called “Absolute,” and that whole business. But if escapist fantasy really worked for you, you would not be asking these questions—you’d be off somewhere instead schmoozing with the other bliss-ninnies.

Asking if my having awakened to the ever-present here and now typifies a familiar narrative pattern, the hero’s journey, may not be the best question. Instead, you might ask yourself what stops you from “awakening” right now. What do you imagine is lacking and must be provided before that can happen? I say this with due respect, as I see no essential difference between you and myself except on the level of personality which is trivial compared to the immensity of being at all.

Q2: It seems then that the story of one’s life is a false story like a tale you tell about someone else, and then buy into yourself. In fact, we seem to have been encouraged by our parents and others to concoct such a narrative, and then live by it. Douglas Harding spoke about this when he talked about how we view ourselves as if from the outside, from another person’s perspective. This is the cause of all our trouble. From the “inside” I am nobody at all, just an immense silent presence. Thanks, Robert. Got it.

A: Aha!

Q2: I was sitting on the train to London today and I had this interesting interlude influenced by our dialogue the other day, Robert. It’s hard to convey but here goes.

I realised that I am going to die, that this won’t last. This body is doomed and it knows it. Nothing is ever enough, and every attempt to fill that realisation is doomed to fail. Sex, drugs, rock and roll, have all failed to deliver. The spiritual search is the most refined attempt to escape this realisation.

So I let it sink in, and my body said, “I’ve known that since the day I was born, and your denial is just making it worse, and hurting me.”

So I said “Sorry about that mate, I’ve only just realised”. He said “That’s ok, but what a relief that you’ve finally twigged it”.

Then I realised that there’s nothing to do, nothing to search for, nothing lost, nothing to be found.

Then I noticed the clouds being a bit more fluffy because of the convection from the sun’s strengthening heat, as it rises higher in the sky. The fields still bitterly cold and barren, shades of brown on the earth and in the hedgerows.

Amazing how a bit of damned hopelessness and despair consciously acknowledged can lift your spirits. Ah! That’s better. A bit more breathing room.

De zoektocht van de Held

[1]V. Robert, Ik ben nieuwsgierig. Wat is, over het algemeen, jouw visie op de zoektocht van de held?

[2]A: In mijn wereld zijn er geen helden, en is er geen zoektocht. Wij menselijke primaten worden op dezelfde wijze geboren als andere dieren, leven op dezelfde wijze als andere dieren, en sterven op dezelfde wijze als andere dieren. Het mythologiseren van dat proces mag voer voor meeslepende filmscenario's verschaffen, maar lijkt niet erg behulpzaam om hier en nu tot bewustzijn te komen.

[3]Het menselijke brein is geëvolueerd tot een complexiteit groter dan dat van de meeste andere dieren. (Ik zeg "de meeste" omdat in het geval van dieren met grote hersenen die geen behoefte hebben om te bouwen of uitvindingen te doen om te kunnen overleven - cetaceeën, bijvoorbeeld - we niet weten wat ze denken of hoe slim ze zouden kunnen zijn). De menselijke neurale complexiteit lijkt een surplus van hersencapaciteit ter beschikking te laten wat gewijd kan worden aan zelfrechtvaardiging, zelfverheerlijking, religieuze fantasie, en andere soortgelijke overpeinzingen. Maar dat is gekkenwerk naar mijn idee..

[4]Angst voor de dood - een vrees voor het idee om er uberhaupt niet te zijn - samen met beduchtheid om in een depressie te geraken als men toe zou geven dat leven en ademen geen grotere betekenis lijken te hebben, houdt velen van ons gehypnotiseerd om te willen "zegevieren". Maar alles wat we echt weten is dat we nu hier zijn. Al het overige, zeg ik, zijn verhalen die we onszelf vertellen om pijn, angst en verlangen te kunnen hanteren.

[5]V2: Maar Robert, zou het niet waar zijn om te zeggen dat voordat jij "ontwaakt" werd tot het huidige moment, of hoe je het ook wilt noemen, ook jij, net als de rest van ons, verwikkeld was in de zoektocht van de held, met de roeping, de reis, het ontmoeten van de mentor, de beproevingen, en al de rest, en dat de vervulling van de zoektocht bestond uit het inzicht dat het allemaal een illusie was. Dat er alleen "dit" is. Is die van jou geen schoolvoorbeeld in het genre, met de jongen die aan het eind het meisje krijgt?

[6]A: Ik ben geen grote fan van Joseph Campbell's Hero With A Thousand Faces, dat het idee van de zoektocht van de held populair maakte, noch van zijn navolgers - Robert Bly, bijvoorbeeld, of Michael Meade - die graag het simplistische idee van spirituele metamorfose projecteerden op gewone gebeurtenissen, alsof die gebeurtenissen een vast doel hadden, een voorspelbaar verloop, en een bekende afloop. Ik zie de dingen niet op die manier. Ik zie daar een religieuze ijver - bijvoorbeeld in de zogenaamde "Mythopoetic Men's Movement" - en een behoefte aan controle die voor mij overdreven aanvoelt, samen met een idealisering van het Christendom waar ik totaal niets mee heb. Carl Jung, Campbell's inspiratie, was ook zo.

[7]Voor jou lijkt het misschien dat ik uiteindelijk het meisje kreeg, maar zo voelt het voor mij niet. Neem van mij aan: ik ben geen held, en ik ben me er niet van bewust ergens te zijn gearriveerd, inclusief "het inzien dat het allemaal een illusie was". Ik weet niet wat illusie is en wat niet, en zelfs niet of een dergelijk onderscheid, dat geldig is in de materiële wereld - een fata morgana, bijvoorbeeld - op bruikbare wijze kan worden toegepast op de ervaring van het mens zijn. Ik weet eerlijk gezegd niet wat ik ben of waar ik ben. De schematische diagrammen zijn in flarden.

[8]Ik heb elders gezegd dat ieder van ons niet "de wereld" ervaart - ook al noemen we het zo - maar "een wereld", een persoonlijk domein dat is opgebouwd uit onze waarnemingen, gevoelens en gedachten - met name de gedachten die we overtuigingen noemen. Mijn zien, voelen en denken is mijn wereld, en jouw zien, voelen en denken is jouw wereld. Je kunt met mij over jouw wereld praten, maar ik kan hem niet kennen, en je kunt het mij niet laten zien. Ieder van ons leeft, zeg ik, in zijn of haar eigen wereld. Ik bedoel niet, zoals sommige mensen geloven, dat je de materiële wereld droomt. Noch verwijs ik enkel naar de vervormingen die voortkomen uit een perspectief dat egocentrisch is en volledig naar zichzelf verwijst - hoewel dat aspect er ook is.

[9]Ik bedoel dat al wat je kunt weten - niet geloven, maar weten - je eigen waarnemingen, gevoelens en gedachten op dit moment zijn. Dat is jouw realiteit. De man of vrouw die vlak naast je staat, kan in een heel andere wereld leven. Velen van ons begrijpen dat heel goed, maar hebben de neiging te vergeten hoe zeer alleen in z'n eigen wereld elke "mijzelf" feitelijk is.Misschien geven we er de voorkeur aan om dat te vergeten.

[10]Je zou een overkoepelende "werkelijkheid" kunnen hypothetiseren - een wereld die bestaat voorafgaand aan percepties, gevoelens, en gedachten - en misschien stel je je zelfs voor dat je iets over die wereld weet, maar in alle eerlijkheid, heb je geen manier om direct te weten hoe zo'n realiteit "werkelijk" is, of zelfs uberhaupt bestaat, nietwaar?

[11]Als je dat ziet, laat me dan ietsje verder gaan. Het is niet alleen dat je slechts toegang hebt tot de wereld van je eigen percepties, gevoelens, en gedachten, maar dat los van die percepties, gevoelens, en gedachten, er werkelijk geen "jij" bestaat.

[12]Er is geen jij die gedachten heeft - geen homunculus die in het midden van je schedel gedachten maakt. Jij bent gedachten. Jij bent gevoelens. Jij bent waarnemingen. "Jij" staat daar op geen enkele manier los van, noch ben jij er de eigenaar van. Zonder hen, zeg ik, besta jij niet.

[13]Natuurlijk zijn er mensen - die zichzelf "gelovige mensen" noemen - die zich een "ik" voorstellen dat los staat van persoonlijke ervaring - het permanente, onveranderlijke "Zelf" van de Veda's, bijvoorbeeld, of de God van de Bijbel, maar dat zijn religieuze overtuigingen, geen feiten. In mijn wereld houd ik me graag aan de feiten.

[14]Dus, elke tweedehandse "inside information" vermijdend en verblijvend in "mijn" eigen wereld - als ik zeg dat ik wakker ben, dan bedoel ik daarmee dat de Robert die zich een doener van daden, een voeler van gevoelens en een denker van gedachten voelde, niet meer te vinden is. Behalve in herinnering, bestaat hij niet. De wekker ging af. De slaper ontwaakte. De nok is gebroken, en niemand zal dat huis opnieuw bouwen. Noem dat een overwinning als je wilt, maar de gevoelstoon lijkt meer op een verlies - een leegte, een deflatie, een nivellering - dan op een overwinning.

[15]Het is waar dat van het hoge paard afkomen emotionele voordelen kan hebben. Er is een soort gelijkmoedigheid en openheid voor de stroom van gebeurtenissen die er niet was toen Robert nog zijn ingebeelde "krachten" had. Maar daarmee win ik niets. Ik moet ouder worden, verzwakken en vergaan, net als elk ander levend wezen, dus vanwaar "het meisje krijgen op het einde"? Je krijgt het meisje in het midden als je haar überhaupt al krijgt, en ik hoop dat je van haar geniet zolang je haar hebt. Op het einde krijg je de grenen kist. Zoals de Boeddha zei, "ouderdom, ziekte en dood".

[16]Ik vraag me af of je ziet dat in mijn wereld "wakker zijn" geen bron van gelukzaligheid, zelfvoldoening of blijdschap is. Zulke gevoelens komen en gaan zoals de vergankelijkheid van het weer. Wakker zijn betekent waarderen van het weer, ongeacht de atmosferische omstandigheden. Ik bedoel het waarderen dat er überhaupt weer is, in plaats van niets. Als de vergankelijkheid eenmaal is begrepen als iets vanzelfsprekends, is elk moment je leraar, en hoef je niets te geloven over "god", de "waarheid" of het "zelf".

[17]Dit is geen "zelfrealisatie". Het is niet zo grandioos. Alan Watts merkte ooit op: "Je danst niet om op een bepaalde bestemming op de dansvloer te komen, maar om van de dans te genieten". Dus, net als Alan, ben ik alleen maar aan het dansen, nergens arriverend.

[18]Wat betreft het zien dat "er alleen dit is," ja, mij lijkt dat vanzelfsprekend. Voor jou niet dan? Er is echt geen ontkomen aan dat feit, al proberen velen te ontsnappen middels fantasieën over spirituele perfectie, zelf-meesterschap, eenwording met het zogenaamde "Absolute," en die hele santekraam. Maar als een escapistische fantasie echt voor je zou werken, zou je deze vragen niet stellen - in plaats daarvan zou je ergens met de andere 'bliss ninnies' aan het keuvelen zijn.

[19]Vragen of mijn ontwaken in het altijd aanwezige hier en nu een bekend verhaalpatroon typeert, namelijk de zoektocht van de held, is misschien niet de beste vraag. In plaats daarvan zou je jezelf kunnen vragen wat je tegenhoudt om op dit moment te "ontwaken". Wat stel je je voor dat er ontbreekt en moet worden verstrekt voordat dat kan gebeuren? Ik zeg dit met gepaste respect, want ik zie geen wezenlijk verschil tussen jou en mijzelf, behalve op het niveau van de persoonlijkheid, die onbeduidend is vergeleken met de onmetelijkheid van het bestaan überhaupt.

[20]V2: Het lijkt er dan op dat het verhaal van iemands leven een vals verhaal is zoals een verhaal dat je over iemand anders vertelt, en dat je vervolgens jezelf toeëigent. In feite ziet het ernaar uit dat we door onze ouders en anderen zijn aangemoedigd om zo'n verhaal te verzinnen, en er dan ook naar te gaan leven. Douglas Harding sprak hierover toen hij sprak over hoe wij onszelf zien als van buitenaf, vanuit het perspectief van een ander. Dit is de oorzaak van al onze problemen. Van "binnenuit" ben ik helemaal niemand, slechts een immense stille aanwezigheid. Bedankt, Robert. Ik snap het.

[21]A: Aha!

[22]V2: Ik zat vandaag in de trein naar Londen en ik had dit interessante intermezzo dat beïnvloed werd door onze eerdere dialoog, Robert. Het is moeilijk over te brengen, maar hier komt ie.

[23]Ik realiseerde me dat ik ga sterven, dat dit niet zal blijven duren. Dit lichaam is verdoemd en het weet dat. Niets is ooit genoeg, en elke poging om dat besef te vervullen is gedoemd om te mislukken. Seks, drugs, rock en roll, hebben allemaal gefaald. De spirituele zoektocht is de meest geraffineerde poging om aan dit besef te ontsnappen.

[24]Ik liet het op me inwerken en mijn lichaam zei: "Ik weet dat al sinds ik geboren ben, en jouw ontkenning maakt het alleen maar erger en doet me pijn".

[25]Dus ik zei: "Sorry, maat, ik besef het nu pas." Het zei: "Dat is oké, maar wat een opluchting dat je het eindelijk doorhebt".

[26]Toen besefte ik dat er niets te doen valt, er is niets te zoeken, niets te verliezen, niets te vinden.

[27]Toen merkte ik dat de wolken wat pluiziger werden door de convectie van de versterkende warmte van de zon die opstijgt in het firmament. De velden zijn nog steeds bitter koud en dor, met bruine tinten op de aarde en in de heggen.

[28]Verbazingwekkend hoe een beetje verdomde hopeloosheid en wanhoop, mits bewust gekend, je geest kan opvrolijken. Ah! Dat is beter. Een beetje meer ademruimte.