28. Je hebt het niet klaargemaakt, maar je moet het wel opeten


[1] V: Hallo Robert. Hoe manifesteert het weten dat je geen onafhankelijk zelf bent zich in je feitelijke ervaring? Kun je daar alsjeblieft meer over zeggen, of is het een verandering in perceptie waarover weinig te zeggen valt?

[2] A: Vraag jezelf het volgende af: Wanneer ik praat, waar komen de woorden dan vandaan? De ultieme bron van woorden is natuurlijk een compleet mysterie. Iedereen die beweert die bron te kennen is waarschijnlijk hopeloos geïndoctrineerd, of een schurk. Maar afgezien van ultieme zaken, strikt in relatieve zin, waar komen mijn woorden, zowel spraak als geschrift, vandaan?

[3] Woorden komen van de taal die ik als kind door imitatie heb geleerd en ook nu nog blijf leren van andermans woorden. Dus "mijn" woorden zijn eigenlijk niet mijn woorden, maar woorden die ik heb gehoord en nu herhaal. Woorden circuleren. Ze worden doorgegeven als gedeelde objecten, eigenlijk niet afkomstig van een individuele geest, maar gemeenschappelijk opgeslagen in de menselijke geest. Als je dat inziet, is het maar een kleine stap om in te zien dat ideeën op dezelfde manier circuleren - ideeën worden doorgegeven als gedeelde objecten - zodat gedachten die deze ideeën inhouden in feite ook niet mijn gedachten zijn, ook al lijken ze dat wel te zijn. Als je dat eenmaal inziet, lijkt het "onafhankelijke zelf" niet meer zo onafhankelijk, niet waar?

[4] Voor velen van ons betekent "mijzelf" het lichaam samen met alle gevoelens en gedachten die gewoonlijk opkomen - met name de gedachten die herinneringen worden genoemd. Ik mag dan gewend zijn die gedachten en gevoelens "de mijne" te noemen, maar zijn ze dat ook? Ik creëer ze niet, noch kies ik ze. Ze ontstaan uit zichzelf, komen spontaan tot bewustzijn, of ik dat nu wil of niet. Als ik zeg "bewustzijn", bedoel ik een ogenblikkelijk, automatisch weten zonder dat ik probeer het te weten. Als je hieraan twijfelt, ga dan eens gewoon een paar minuten rustig zitten en observeer de stroom van gedachten zonder te proberen iets te denken of te proberen dat niet te doen. Je zult snel zien wat ik bedoel.

[5] Niettemin, wanneer gedachten en gevoelens op natuurlijke wijze en ongevraagd opborrelen, gaat voor velen van ons, het "mijzelf" snel met de eer strijken - of het beschuldigt zichzelf - alsof een zelf-gestuurd, zelf-besturend, autonoom "mijzelf" op een of andere manier geproduceerde en gecontroleerde gedachten en gevoelens moment na moment kiest, en beslist wat te denken en te voelen, en wat niet te denken of te voelen.

[6] Dit toeëigenen van eer of schuld gebeurt zo snel en zo naadloos dat velen van ons het niet eens merken. Maar als de gewoonte om verantwoordelijkheid te nemen voor wat nooit in de eerste plaats is gekozen, als vanzelfsprekend wordt beschouwd en niet in twijfel wordt getrokken, dan zal het prijzenswaardige/schuldige ik dat jij een "onafhankelijk zelf" noemt, niet alleen een feit lijken te zijn, maar het centrale feit van dit levend-zijn, dat wij "mijn leven" noemen. Het onafhankelijke zelf is geen feit, zeg ik, maar een verzinsel - een sociaal geïmplanteerd idee, een stroman die alleen maar genoeg vrije wil lijkt te hebben om lof of of schuld te verdienen.

[7] Ter illustratie: stel je een typische "goede christen" voor die fantaseert over seks met een onbekende die hij toevallig in het park tegenkomt. Hij zal zich waarschijnlijk schamen voor de zonde van lust en het "overspel in zijn hart" - en des te meer als de onbekende toevallig een andere man is. Hij zal zich schuldig voelen, alsof die fantasieën, die onwillekeurig en ongevraagd opkwamen, zijn keuze waren geweest, en dus zijn verantwoordelijkheid als iemand die kan kiezen. Maar die man heeft nooit besloten om seksuele gedachten en gevoelens te hebben; ze zijn gewoon verschenen. Dat alles overkomt ons als het noodlot. Je voelt wat je voelt wanneer je het voelt.

[8] Niemand heeft schuld aan dit alles, en niemand kan met de eer strijken. Wat is, is, in ieder moment, inclusief "mijzelf", en kan niet anders zijn. De maatschappij, die gedijt op het controleren van haar leden, haat dat idee, maar dat maakt het niet minder waar. Dit impliceert geen carte blanche met betrekking tot de gedragingen die de maatschappij wettelijk zal tolereren, maar dat is een heel andere kwestie.

[9] Wat is, is, en kan niet anders zijn. Dat is gewoon de maaltijd die je voorgeschoteld krijgt. Je kunt het opeten - in feite heb je geen andere keuze dan het op te eten - maar je hebt het niet klaargemaakt. De ingrediënten komen niet van "jou". Ze komen overal vandaan.

[10] Onthoud dit: Ik heb het niet klaargemaakt, maar ik moet het wel eten.