24. Van binnen stil zijn


[1] Vraag: Kun je mij uitleggen wat je bedoelt met innerlijk stil zijn, of kun je misschien zo vriendelijk zijn mij door te verwijzen naar iets wat je hebt geschreven? Ik ben erg geïnteresseerd in de concepten van wu wei en meditatie als een manier van leven.

[2] Ik lees erg graag en ik heb het gevoel dat het me in staat stelt om in stilte te zitten door mezelf anders te begrijpen dan als een ego. Welk boek zou jij aanraden om te lezen, Robert? Ik geloof dat ik wat uitdaging nodig heb voor mijn vastgeroeste ideeën, en lezen werkt goed voor mij, zolang ik het tot op zekere hoogte kan begrijpen. Ik voel dat ik klaar ben om I Am That te lezen. Zou je zeggen dat dat een goede keuze is? Laat me alsjeblieft weten wat je ervan vindt. Ik zou je zeer dankbaar zijn. Dank.

[3] A: Er is niets mis met lezen. Als je je wilt verdiepen in Nisargadatta, waarom niet? Sommige mensen - maar ik hoor daar niet bij - beschouwen hem als een autoriteit over wat "mijzelf" is. Hun goedgelovigheid is niet zijn schuld, want hij moedigde zijn toehoorders aan hun eigen onderzoek naar het zelf te doen, te beginnen met het onbetwistbare feit dat, zoals hij het uitdrukte, "ik ben".

[4] Helaas hebben de meeste, zo niet alle, aanwezigen bij Nisargadatta's lezingen dat advies niet opgevolgd, maar simpelweg aangenomen dat de resultaten van zijn onderzoek de "Waarheid" waren, uitgesproken door een "gerealiseerd wezen". En dus, in plaats van zich bezig te houden met onbevooroordeeld onderzoek, probeerden deze na-apers Nisargadatta's resultaten te "bevestigen".

[5] In dit soort zaken is beginnen met als doel bevestiging te verkrijgen - dat hoe dan ook alleen maar denkbeeldig kan zijn - een recept voor bevooroordeelde, misleidende zelf-hypnose. Een echt onderzoek begint vanaf nul met het enige feit dat men werkelijk weet: op dit moment schijn ik, als een brandpunt van bewustzijn, te bestaan.

[6] Als je werkelijk je "vastgeroeste ideeën", zoals je ze noemt, ter discussie wilt stellen, is het misschien nuttiger eerst uit te zoeken wat die vastgeroeste ideeën zijn en dan jezelf af te vragen waarom je ze gelooft - op grond van welk bewijs, bedoel ik - dan te lezen wat iemand anders zegt. Dat is waar het bij "innerlijk stil zijn" allemaal om gaat - zien wat jij bent, niet door te geloven wat een of andere beroemde goeroe zegt dat je bent, maar door directe waarneming van gedachten en gevoelens zoals ze zich in real time voordoen.

[7] I Am That bevat een overvloed aan ideeën over "het zelf", die niet allemaal overeenstemmen. Nisargadatta's inzichten, de inzichten waarover hij sprak in ieder geval, bleven veranderen voor zover ik het begreep toen ik dat boek las. Als je I Am That leest, stel dan die ideeën ter discussie, net alsof het de vastgeroeste ideeën zijn die je al hebt. Als je een boek leest zonder de ideeën ervan sceptisch te onderzoeken terwijl je leest, dan zullen die ideeën je nieuwe vastgeroeste ideeën worden. Als je de dingen werkelijk helder wilt zien, dan is een onbevangen scepticisme, naar mijn mening, de standaardhouding, de basislijn, de conditio sine qua non.

[8] Degenen die een ander menselijk wezen - de goeroe - zien als een autoriteit op de vraag wie of wat "mijzelf" is, vellen dat oordeel uit onwetendheid. Als jij niet weet wat "mijzelf" is, hoe kun je dan weten of de uitleg van de goeroe waarheid of onzin is? Tenslotte zeggen verschillende goeroes verschillende dingen, en die debatten eindigen nooit.

[9] Om de een of andere reden - misschien charisma, misschien omdat de naam van de goeroe veel volgelingen aantrekt, misschien omdat de goeroe iets "spiritueels" en dus "begerenswaardigs" lijkt te beloven - zullen sommige toehoorders de woorden van een goeroe als onweerlegbare "Waarheid" beschouwen. Maar een ander menselijk wezen beschouwen als een beslissende expert in deze zaken is in eerste instantie dwaas - een oordeel uit onwetendheid, zoals ik al zei.

[10] De goeroe kan gezaghebbend lijken, maar uiteindelijk moeten je meningen over deze zaken alleen berusten op je eigen gezag, niet dat van de goeroe, want als je iemand vindt die je als deskundige kunt behandelen, is het door middel van jouw onderscheidingsvermogen dat zo iemand het waard blijkt te zijn te worden geloofd. Dat toekennen van autoriteit aan de goeroe kan alleen maar een projectie zijn van je eigen niveau van begrip. Het is tenslotte jouw oordeel dat die persoon tot een autoriteit heeft bestempeld. Het is jouw mening, jouw afweging, jouw sanctie - zie je dat? Uiteindelijk komt dit allemaal neer op jou en wat jij waarneemt, voelt en denkt.

[11] In de wereld van de technische informatie bestaan er wel deskundigen, maar er zijn geen deskundigen in de kunst van het leven, die een improvisatiekunst is. Iemand anders kan tijdelijk dienstdoen als een overgangsfiguur op wie je je eigen onderscheidingsvermogen en begrip projecteert, maar wanneer die projectie wordt gezien voor wat ze is, verdwijnt de "goeroe", en in zijn of haar plaats staat een gewoon, standaard-mens - misschien wijs, misschien vriendelijk, maar niet alwetend. Dat is een helder moment.

[12] In elk moment zijn de dingen zoals ze zijn en kunnen niet anders zijn. Wat men waarneemt, denkt en voelt in elk moment is "mijzelf". Behalve in het geheugen of een gefantaseerde toekomst, is er geen ander mijzelf.

[13] Er is geen "mijzelf" dat losstaat van gebeurtenissen en verschijnselen als degene die de gebeurtenissen ervaart. Dat mijzelf is een illusie. Men heeft geen ervaringen. Men is identiek aan de totaliteit van ervaring, bewust en onbewust. Dat is wat "ik" ben: ervaring, en ervaring is alleen dit bewust levend zijn, nu, in dit moment.

[14] Het voorgaande is geen "waarheid" die op mijn gezag moet worden geloofd, noch een doel dat door inspanning moet worden bereikt. Observeer en hopelijk zie je het zelf.

[15] Als ik zeg innerlijk stil te zijn, bedoel ik niet dat ik de natuurlijke stroom van gedachten en gevoelens probeer tegen te houden. Dat is toch niet mogelijk. Ik bedoel voldoende ontspannen om in staat te zijn die stroom op te merken - niet de inhoud of betekenis van gedachten en gevoelens, maar het feit dat de stroom zelf ononderbroken doorstroomt.

[16] Richt je aandacht op het centrum van je borstkas. Er zijn daar gevoelens die niet benoemd kunnen worden. Merk ze op. Merk je ademhaling op. Word je bewust van gedachten terwijl ze opkomen en weer verdwijnen, een steeds veranderende stroom van ideeën, beelden en gevoelens.

[17] De "materialen" waaruit die stroom bestaat - percepties, gevoelens en gedachten - zijn vluchtig, volkomen tijdelijk, vloeiend en eindeloos veranderend. Er is geen blijvendheid in dit alles. Elk moment verschijnt, en voordat het ook maar enigszins kan worden begrepen, verdwijnt het weer. Laat het gaan.

[18] Een groot deel van die stroom bestaat uit gewoontegedachten over mij en "mijn leven" - een soort filmvoorstelling met jezelf in elke scène. Laat het z'n gang gaan. Die film, "Het verhaal van mij", alles over verleden en toekomst, verlies en winst, aantrekking en afstoting, lof en blaam, kan blijven spelen, maar als je de kortstondigheid ervan ziet, zul je het in een ander licht bekijken.

[19] Als er al vrede en vreugde is, dan vind je die hier en nu, niet na het lezen van het volgende boek. Mijzelf zal hier niet eeuwig zijn, dus als niet nu, wanneer dan wel?