13. De Buddha doden


[1]V: Vandaag werd me iets zo duidelijk over een manier van denken die ik heb opgepikt toen ik in een Boeddhistisch klooster woonde en een jaar lang in een kleine tent sliep zonder voorzieningen. Dit waren prachtige woudmonniken uit Thailand. Ze bezaten niets anders dan hun bedelnap en de gewaden die ze droegen. Als ze aten, was dat omdat hun volgelingen hen voedden. Ik ervoer zulke uitersten van gelukzaligheid en lijden daar. Het was in het gezelschap van die monniken dat ik het idee kreeg om alle bezittingen op te geven in mijn diep verlangen om de waarheid te kennen.

[2]Sinds "het doden van de Boeddha" [ze bedoelt het opgeven van vertrouwen in de vrouw die jarenlang haar goeroe was geweest, Ed.] heb ik mijn weg op gevoelsmatige wijze blindelings gevolgd. Ik heb verschillende ideeën uitgeprobeerd en ik mijmer over de vraag hoe mijn leven zich heeft ontvouwd. Ik bezit niets van waarde behalve een oude auto en mijn kunstwerken. Er is al meer dan 15 jaar geen andere persoon van betekenis in mijn leven geweest. Zodoende, heb ik geen cent en ben ik alleen. Hoe kan dat terwijl ik zo toegewijd was om de waarheid te kennen?

[3]Het was schokkend om in te zien dat het nooit nodig was om iets op te geven om zelfverwerkelijkt te worden. Toen ik vervolgens jouw discussie over magisch denken las, begreep ik dat het magische denken van de kloostertijd, ook al noemden ze het "Boeddhisme", en geen magisch denken, mij op dat pad van onthechting had gezet.

[4]Maar zelfs nu kan ik nog steeds niet begrijpen dat ik nooit een keuze heb gehad in dit alles, noch in de manier waarop mijn huidige inzicht tot stand is gekomen. Als niemand de macht heeft om te kiezen, zou dat niet alleen betekenen dat ik niet heb gekozen voor het magische denken, samen met de koers van mijn leven die in die kloostertijd werd uitgezet, maar ook dat ik er niet voor heb gekozen om het magische denken te laten varen en de Boeddha te doden toen ik dat deed. Robert, zou je alsjeblieft commentaar willen geven en het uitleggen?

[5]A: Niemand, zeg ik, kiest ooit echt ergens voor. Na de diepe schok van het zien daarvan, had ik soms nog steeds het gevoel van keuze, maar die illusie lijkt geheel verdwenen te zijn. Tegenwoordig heb ik zelfs nooit meer het gevoel dat ik kies. Het is mij duidelijk dat "Robert" in wederzijdse afhankelijkheid bestaat met al het andere in het universum, en bijgevolg niet meer macht heeft om te kiezen wat ik waarneem, voel of denk, dan een kwal de macht heeft om tegen het getij in te zwemmen. Een voorbeeld: ik heb er nooit voor gekozen om over magisch denken te schrijven. Die gesprekken ontstonden gewoon op dezelfde manier als de woorden die ik nu aan het typen ben. Gedachten komen gewoon ongevraagd naar boven. Wie weet waar vandaan, hoe, of waarom?

[6]Op dezelfde manier kan geen enkele lezer bij het lezen van mijn woorden kiezen om te stoppen met magisch denken. Maar het lezen van die woorden zou de laatste druppel van informatie kunnen verschaffen die, wanneer ze wordt toegevoegd aan al het andere in een menselijke geest, de balans tussen concurrerende ideeën net genoeg doet kantelen zodat magisch denken gezien wordt voor wat het is - escapisme en zelf-hypnose. Dus als je vrij bent van het magische denken uit je kloostertijd, is dat niet omdat je koos jezelf te bevrijden van zulke overtuigingen. Wanneer een leugen als een leugen wordt gezien, eindigt het geloof in die leugen automatisch, niet omdat iemand opzettelijk heeft besloten niet meer te geloven.

[7]Bij het lezen van diezelfde woorden van mij zou iemand anders misschien niet haar magisch denken in twijfel trekken zoals jij dat gedaan hebt, maar, omdat ze zich in haar religieuze overtuigingen bedreigd voelt, ze juist des te meer omarmen, wat in de psychologie "reactievorming" wordt genoemd. Een deel van de reactie die in dat denkkader wordt gevormd zou kunnen bestaan uit medelijden met die arme oude Robert omdat hij er aan twijfelt of Jezus wel van hem houdt en hem in de hemel zou verwelkomen als hij maar voldoende geloof zou hebben, en zou uiteraard niets anders inhouden dan eindeloos medelijden met sceptici zoals hij, die in de hel zullen branden terwijl de gelovigen een eeuwigheid in het paradijs genieten.

[8]Wanneer men begint te worstelen met het idee dat men nooit een echte keuze heeft gehad over wat dan ook, maar slechts een schijnbare of ogenschijnlijke keuze, dan kan dat ontkrachtend, deprimerend of zelfs beangstigend zijn, maar het voordeel is het langzaam verdwijnen van wroeging, zelfverwijt en dergelijke, allemaal zaken die krachten veronderstellen die niemand werkelijk bezit.

[9]Je hebt nooit gekozen voor het geloof dat afstand doen van materiële belangen noodzakelijk zou zijn voor zogenaamde "zelfrealisatie". In je eigen woorden, jij "pikte het idee op" door contact met de monniken. Dat is hoe gedachten de geest binnenkomen; we "pikken ze op door contact". Dat contact kan willekeurig zijn, of iemand kan opzettelijk gedachten injecteren, zoals ouders doen met kinderen "voor hun eigen bestwil", of spirituele leraren die preken tot hun volgelingen.

[10]Gedachten, inclusief het soort gedachten dat we intenties noemen, ontstaan onvermijdelijk, en er is geen "mijzelf" dat los van hen staat, behalve in de vorm van een andere gedachte. Zeker, wanneer gedachten veranderen, veranderen intenties en verandert het gedrag. Maar men kan niet kiezen welke intenties men heeft, noch kan men beslissen wat te denken. Als we dat wel zouden kunnen, zou dit een heel andere wereld zijn.

[11]We zijn wat we zijn op dit moment. Nu je de zinloosheid van verzaking als spirituele methode hebt gezien, worstel je met spijt: "Waarom heb ik dit niet eerder begrepen? Had ik dat maar gedaan, dan zou mijn leven er nu heel anders uitzien."

[12]Dat kan waar zijn, maar er is, zeg ik, geen "waarom." Dat is gewoon de manier waarop de dingen uitpakken. Ik ben blij voor je dat je het allemaal begrepen hebt. Het inzicht dat gewaarzijn zonder keuze is, is de geboorte van mededogen, zowel voor jezelf als voor je medemensen die, zoals je ziet, geen andere keuze hebben dan te zijn wat ze zijn.

[13]V1: Heel erg bedankt hiervoor Robert! Een schot in de roos, en er viel nog meer op zijn plaats na het lezen van je antwoord. Heb ik dit nieuwe inzicht gekozen? Ik kan alleen maar zeggen dat het geopenbaard werd, en ik heb deze verdiepende helderheid van zijn altijd al gewild. Van moment tot moment zie ik steeds duidelijker de vrijheid die jij uitdrukt en onderwijst in de woorden die je deelt. En ik ben blij dat je blij bent voor mij. Het helpt om vrienden in de nabijheid te hebben bij dit ontrafelen. Het is intens pijnlijk, maar al met al ben ik blij dat het zo uitpakt.